Ishte një nga gjërat më erotike që kam dëgjuar ndonjëherë. Një burrë që njoh tha se po lexonte të gjitha romanet e Jane Austen brenda një vere.
Në fillim mendova se po bënte sikur i pëlqenin gjërat që pëlqejnë gratë, për t’u dukur i afrueshëm, një lloj mashtrimi feminist. Por jo, ky njeri me të vërtetë donte të lexonte “Northanger Abbey”.
Burrat po lexojnë më pak. Gratë përbëjnë 80 për qind të shitjeve të letërsisë artistike. “Të rinjtë janë zhvendosur pas në aspektin arsimor, emocional dhe kulturor”, shkroi David J. Morris në një ese për “The New York Times” me titullin “Zhdukja e burrave letrarë duhet të na shqetësojë të gjithëve”.
Hendeku në leximin e letërsisë më trishton. Një burrë që ngul sytë në telefon nuk është seksi. Por një burrë me libër në dorë është bërë aq i rrallë, aq objekt fantazie, saqë ekziston një llogari e famshme në Instagram e quajtur “Hot Dudes Reading” (“Çuna të nxehtë duke lexuar”).
Disa nga takimet më tërheqëse që kam pasur me burra kanë qenë rreth librave.
Mike Nichols më tha një herë gjatë një darke në L.A. se romani i tij i preferuar ishte “The House of Mirth” i Edith Wharton. U befasova, sepse e kam lexuar atë libër disa herë, duke e konsideruar një portret të jashtëzakonshëm të një fenomeni të zakonshëm në politikë. Dikush bën një gabim dhe nuk arrin të rikuperohet, duke rënë në një spirale turpi. (Kjo nuk vlen për Donald Trump).
Para disa vitesh shkova për ta intervistuar Tom Stoppardin në Dorset. Dramaturgu nuk ka kompjuter dhe nuk është në rrjete sociale. Ai shkruan me një stilolaps Caran d’Ache me trup gjashtëkëndësh.
Stoppard kishte një raft librash romantikë, plot me botime të para të Jane Austen dhe Charles Dickens. Ai ankohej se koleksioni i tij i librave grabitej rregullisht nga “hajdutë amerikanë”.
Ishte magjepsëse. U ndjeva njësoj kur intervistova Ralph Fiennes, dhe doli që ai adhuron Shekspirin dhe reciton Beckettin në orën 3 të mëngjesit, nën yje.
Ai kujtoi se nëna e tij, shkrimtarja Jennifer Lash, i lexonte në mbrëmje tregime nga Shekspiri, përfshirë “Henry V” dhe “Hamlet”.
“Nëna ime më thoshte: ‘Do të të tregoj një histori. Ishte një djalosh dhe i kishte vdekur i ati, dhe ai ishte një princ i ri’. Dhe ajo ma tregonte me fjalët e saj”.
Presidenti Trump projekton një imazh të vrazhdë dhe bombastik të maskulinitetit. Unë gjithmonë mund të shpëtoj duke e rilexuar “Our Mutual Friend” të Dickensit, dhe duke u dashuruar sërish me Eugene Wrayburn, një avokat dembel e aristokrat, i cili del të ketë çdo cilësi që një burrë duhet të ketë.
E pyeta mikun tim Richard Babcock, një ish-redaktor reviste dhe romancier që ka ligjëruar të shkruarit në Northwestern, për neverinë e burrave ndaj leximit. Romani i tij i ri është “Një Trazim i Vogël në Horizontin e Largët”, që zë vend në shkretëtirën e Nevadës në vitin 1954, nën hijen e testimeve bërthamore. Libri ndjek tre persona me jetë të ndërthurura. “Libri është për fajin, tradhtinë, vrasjen, një ndjekje përmes maleve – e di, gjëra të zakonshme të përditshme”, tha Babcock me ironi.
“Jo që dua ta fajësoj peizazhin kulturor të sotëm te Ronald Reagani”, tha ai, “por mendoj se obsesioni për para dhe pasuri që filloi në vitet ‘80 mund të ketë nxitur idenë e gabuar te burrat se nga romanet nuk mund të mësosh shumë. Nëse do këshilla se si ta shkatërrosh rivalin tënd, më mirë lexo letërsi dokumentare”.
“Gjithashtu, me zhvendosjen e fokusit arsimor drejt matematikës dhe shkencës, si rrugë drejt vendeve të punës të paguara mirë, vlera e shkencave humane është degraduar. Dhe nuk dëgjojmë mjaftueshëm për mënyrën se si romanet, duke kapërcyer peizazhe, personalitete, ide, ngjarje, mund të hapin perspektiva dhe të disiplinojnë mendjen”.
Susan Sontag ka thënë dikur se romanet mund të “zgjerojnë ndjeshmëritë e tua”, duke të parandaluar që të “tkurresh dhe të bëhesh më i ngushtë”. Kjo është edhe më thelbësore sot, kur të gjithë janë të përkulur mbi pajisje personale të djallëzuara.
Ajo e quajti letërsinë artistike një sëpatë që “të çan përbrenda”, të tund nga zakonet dhe preferencat e fortifikuara, “dhe të jep një model për t’u kujdesur për gjëra për të cilat ndoshta në të kundërtën nuk do të kujdeseshe”.
Siç vëren Babcock, rënia e letërsisë artistike për të gjithë ka lënë romancat dhe romanet historike – të preferuara tradicionalisht nga gratë – si zhanret dominuese. Megjithatë, ai tha se është “paksa mosbesues ndaj vajtimeve që burrat nuk lexojnë romane”, duke theksuar se “miqtë e mi i lexojnë me ëndje romanet, madje edhe kthehen te klasikët, si ‘Anna Karenina’ dhe ‘Middlemarch’. Disa autorë meshkuj të mrekullueshëm po prodhojnë libra të menduar mirë dhe dramatikë, si ‘North Woods’ i Daniel Mason dhe ‘The History of Sound’ i Ben Shattuck”.
Para disa vitesh, shkrova për mënyrën se si marrja e masterit tim në letërsi angleze në “Columbia” më bëri ta kuptoj se na duhen më shumë shkencat humane pikërisht në kohën kur teknologjia po na zhvesh nga humaniteti.
Vepra si “Frankenstein” dhe “Paradise Lost” hedhin dritë mbi narcisizmin e gjeniut teknologjik mashkullor që lind një specie të re shkatërrimtare: inteligjencën artificiale.
Pas kësaj, një banor i New Yorkut me emrin Paul Bergman më dërgoi një email me një ftesë për klubin e tij të leximit – të gjithë burra, juristë dhe një gjykatës që ishin njohur me njëri-tjetrin në zyrën e prokurorit të ShBA-së në Brooklyn.
“Për 45 vitet e fundit”, më shkroi Bergman, “kemi ndarë mendimet tona për librat që kemi lexuar”. A do të doja të merrja pjesë në disa seanca për “Middlemarch”?
Lexues i dashur, mora pjesë.
Maureen Dowd është kolumniste në "The New York Times".
Shkrimi origjinal është botuar në “The New York Times”, dhe është përkthyer dhe përshtatur nga Klankosova.tv. 
