Urime ... urime edhe për t'u zgjuar nga gjumi!

Dita e Flamurit na përkujton një rrugë të vështirë drejt lirisë dhe pavarësisë së Shqipërisë. Kjo, patjetër, e përfshin edhe rrugëtimin e Kosovës. Na përkujton edhe viset në shtetet e tjera me shumicë autoktone shqiptare, ende me probleme për të siguruar një status që do t’u përgjigjej të drejtave të tyre sipas standardeve ndërkombëtare, ndonëse, përjashto Luginën e Preshevës, në viset e tjera janë arritur disa përmirësime në dekadat e fundit. Pa dyshim, Shqipëria në NATO dhe perspektiva e prekshme për t’u integruar në BE, si edhe Kosova e pavarur, janë arritje të mëdha në sendërtimin e vizionit të mendjeve të ndritura që organizuan Lidhjen e Prizrenit, shpallën Pavarësinë në Vlorë dhe i prinë procesit të vështirë të pavarësimit të Kosovës. Elita intelektuale i artikuloi përpjekjet e përgjithshme që sollën deri te këto arritje. Por ku është sot elita intelektuale dhe cili është ndikimi i saj në rrjedhat shoqërore dhe në drejtimin që duhet të marrë përparimi ekonomik e social, i ndikuar nga Revolucioni Industrial 4.0 dhe tashmë në fillimet e Revolucionit 5.0? Duket se ajo vetë është tërhequr, e spostuar, edhe me fajin e saj, edhe me fajin e qeverive që kanë neglizhuar kërkesat e kohës në të cilën jetojmë. Vetëm disa fakte nga një studim i OECD 2025:

• Shqipëria dhe Kosova kanë neglizhuar në masë të madhe mbështetjen e kërkimeve shkencore për zhvillim dhe inovacion, duke ndarë vetëm 0.4%, përkatësisht 0.2% të PVB-së (GDP) për këtë destinim. (Kjo përbën vetëm 4% në rastin e Kosovës dhe 8% në rastin e Shqipërisë të mesatares evropiane; rajoni i Ballkanit Perëndimor 17%, Serbia 40%).
• Për rrjedhojë, produktiviteti i punës, i matur me vlerën e një ore pune në dollarë, është afër 18$ në Shqipëri, 27$ në Kosovë dhe 69$ në BE.
• Sipas një rangimi sipas metodologjisë së Forumit Ekonomik Botëror të Davosit (WEF), ndër 142 vende të përfshira, Shqipëria është në vendin 110, ndërsa Kosova në vendin 128 sipas aftësisë për inovacion.

Nëse kjo situatë shumë brengosëse nuk ndryshohet rrënjësisht, perspektiva jonë nuk duket mirë. Është bërë e vështirë të jesh shqiptar dhe të ballafaqohesh me këto të dhëna në tubime shkencore rajonale e evropiane. Për çudi, qarqet qeveritare nuk brengosen për këtë, por, aq më keq, elita intelektuale sikur nuk e merr këtë situatë edhe si faj e përgjegjësi të vetën! Është edhe tash vonë, por mund të bëhet shumë e tepër vonë nëse nuk zgjohemi nga kjo lloj indiference.