Suedia i thotë lamtumirë neutralitetit me anëtarësimin në NATO

Vetëm disa muaj më parë, anëtarësimi i Suedisë në NATO dukej shumë larg nga të qenit një marrëveshje e përfunduar. Pasi paraqiti kërkesën për t'u bashkuar në maj të vitit 2022 pas pushtimit rus të Ukrainës, herë pas here dukej sikur Stokholmi mund të lihej pafundësisht i varur. Teksa, Finlanda, e cila kishte kishte aplikuar për t’iu bashkuar aleancës në të njëjtën kohë me fqinjin e saj, u bë anëtare në kohë rekorde në prillin e vitit të kaluar. Suedia u bllokua diplomatikisht në baltë. Në verën e kaluar disa djegie të Kuranit në Suedi i irrituan lidhjet me Turqinë, duke e bërë një “PO” të Ankarasë të duket e pamundur dhe nganjëherë të paimagjinueshme. Në shtator të vitit të kaluar, qeveria e Viktor Orbanit u përfshi në një 'luftë publike' me fjalë me Suedinë për kritikat ndaj demokracisë së Hungarisë dhe mësimdhënies në shkollat suedeze. Në fund të muajit të kaluar pasi parlamenti i Turqisë i dha dritën e gjelbër Suedisë, kryeministri hungarez ende po shtynte për negociata në një letër publike që i dërgoi homologut të tij suedez, Ulf Kristersson. Tani e gjitha kjo mbetet pjesë e historisë. Dy vjet të pritjes përfunduan në javën e kaluar kur partia në pushtet e Hungarisë, Fidesz, njoftoi se çështja do të ngrihej në parlament. Deri të premten, Kristersson dhe Orban po qëndronin krah për krah duke zbuluar një marrëveshje ushtarake që i mundësonte Hungarisë të blinte katër avionë Gripen nga Suedia dhe duke deklaruar se ndërsa ata ende nuk ishin dakord për gjithçka, ata ishin "të përgatitur të vdisnin për njëri-tjetrin". Të hënën parlamenti hungarez më në fund votoi në favor të anëtarësimit të vendit skandinav. Duke u siguruar që e gjithë mbikëqyrja midis Hungarisë dhe Uashingtonit të shkojë sipas planit, mund të jetë çështje ditësh përpara se flamuri i Suedisë të valojë jashtë selisë së NATO-s në Bruksel. Por çfarë do të thotë kjo për Suedinë dhe për botën e gjerë? Për NATO-n, kjo i jep aleancës leje të hyjë në territorin e Suedisë dhe e kthen Baltikun në një “det të NATO-s” të rrethuar nga vendet anëtare. Emma Rosengren, një studiuese në Institutin Suedez të Çështjeve Ndërkombëtare, tha se Suedia ndoshta do të shërbente si një qendër logjistike për planifikimin e mbrojtjes, "duke përfshirë transportin e personelit dhe materialeve në një front lufte të imagjinuar në të ardhmen". Po Suedia? Prej muajsh, vendi po përgatitet për këtë moment, duke vepruar thuajse sikur të ishte tashmë një anëtar i plotë i NATO-s. Ajo ka nënshkruar një marrëveshje me SHBA-në duke i dhënë leje të plotë në 17 bazat e saj ushtarake, duke filluar integrimin e saj në NATO dhe madje ka njoftuar planet për të dërguar forca në Letoni. Për vendin historikisht neutral, kjo shënon një ndryshim dramatik në identitetin kombëtar. Në janar, Kristersson paralajmëroi suedezët – të mësuar ta shihnin veten si një komb paqësor – të përgatiteshin për mundësinë e luftës dhe vendi rifilloi detyrën e detyrueshme qytetare, një formë shërbimi kombëtar që ishte tërhequr pas Luftës së Ftohtë. Një pjesë e vogël e popullsisë do të thirret për shërbimin ushtarak kundër vullnetit të tyre. Anëtarësimi në NATO do të thotë gjithashtu rritje të shpenzimeve për mbrojtjen. Për votuesit socialdemokrat, kjo lëvizje do të shënojë një goditje të mrekullueshme. Ideja e anëtarësimit në NATO u konsiderua prej kohësh e paimagjinueshme në parti, me një ish-ministër të mbrojtjes, Peter Hultqvist, i cili deklaroi në vjeshtën e vitit 2021 se ai mund të "garantonte" se nuk do të merrte kurrë pjesë në një proces për t'u anëtarësuar në NATO. Vetëm muaj më vonë, pasi pushtimi i Rusisë çoi në një ndryshim dramatik si në opinionin publik ashtu edhe në partitë politike, liderja e socialdemokratëve, atëherë kryeministrja Magdalena Andersson, filloi procesin e anëtarësimit të Suedisë. Magnus Hjort, drejtori i përgjithshëm i agjencisë suedeze të mbrojtjes psikologjike, e ka përshkruar atë si një moment historik për vendin. Robert Dalsjö, drejtor i kërkimit në Agjencinë Suedeze të Kërkimeve të Mbrojtjes, tha se vota e Hungarisë mund ta bëjë Suedinë një anëtare të NATO-s deri në fund të javës. Ai tha se aleanca kishte përgatitur tashmë një tendë dhe shtizë flamuri për ceremoninë. Në një nivel makro, Dalsjö ka thënë se ky hap ishte pjesë e diçka shumë më të madhe, duke përfunduar "lamtumirën e gjatë ndaj neutralitetit" të Suedisë - një proces që filloi në fund të Luftës së Ftohtë kur ajo hoqi etiketimin dhe aplikoi për anëtarësim në BE. Për Kristersson, liderin e moderuar të koalicionit qeverisës të qendrës së djathtë të Suedisë, i cili ka pasur çështjen e NATO-s të varur mbi të që kur u bë kryeministër në tetor 2022, do të jetë një lehtësim i madh. Me partinë e tij të moderuar që përballet me vlerësime relativisht të ulëta në sondazhe – kryesojnë socialdemokratët, të ndjekur nga demokratët suedezë të ekstremit të djathtë – e vendos atë me më shumë forcë në skenën botërore si një person kyç në një bazë të re fuqie nordike. Largimin e NATO-s nga lista e detyrave ishte një prioritet kyç për qeverinë e tij, duke i dhënë më shumë kohë për çështjet e brendshme si krimin e bandave. Autorja është korrespondentja e The Guardian në Stokholm, Miranda Bryant.