Një konflikt i ri në Ballkan mund ta çojë të gjithë Evropën në kaos

Ballkani ka një histori të trazuar dhe sot në rajon ka një situatë shumë të rëndë dhe të tensionuar. Pse atëherë rajoni merr kaq pak (ose aspak) vëmendje? Përgjigja është vërtet shumë e thjeshtë. Vitet e fundit, bota është fokusuar në pandeminë, rënien ekonomike dhe demokratike, luftërat në Ukrainë dhe Palestinë si dhe konfliktin e mundshëm midis ShBA-së dhe Kinës. Problemi është se sa herë që komuniteti ndërkombëtar humbet fokusin në Ballkan, ka pasoja të mëdha negative për shumë njerëz jashtë vetë rajonit. Pika e thyerjes Në asnjë mënyrë nuk po përpiqem të minimizoj pasojat që mund të kenë konfliktet në Ukrainë dhe Palestinë nëse nuk trajtohen siç duhet. Por këto nuk kanë aq shumë potencial për të shkaktuar një luftë ndërkombëtare në shkallë të gjerë sa Ballkani. Nuk jam dakord me shkencëtarët danezë që besojnë se Rusia do të arrijë kapacitetin e plotë të luftës tre deri në pesë vjet pasi lufta në Ukrainë të ketë përfunduar një ditë. Humbjet ruse në Ukrainë janë të mëdha – si në aspektin e personelit ashtu edhe në atë material, ndërkohë që ekonomia e Rusisë është në gjendje shumë më të keqe sesa mediat ruse përpiqen ta portretizojnë atë. Do të duhen shumë më tepër se tre vjet që Rusia të arrijë një kapacitet ushtarak që ajo vetë e konsideron të mjaftueshme për të nisur një luftë të re. Nëse, ndryshe nga pritshmëritë, Rusia do të rriste kapacitetin e saj luftarak në përputhje me analizat e studiuesve danezë, pasojat e sulmit të një vendi të NATO-s janë aq të mëdha sa që edhe luftënxitësit më të mëdhenj rusë e kuptojnë se kjo nuk u sjell dobi. Kjo me kusht që Rusia të mos shtyhet në një cep dhe të mos detyrohet në një konflikt të ri të mundshëm – diçka që mund të bëhet realitet nëse një konflikt i ri në Ballkan shpërthen. Mund të ndodhë në çdo kohë, sepse situata në rajonin e ish-Jugosllavisë është përsëri në pikën e thyerjes. Lidhjet historike Situata në Bosnje dhe Kosovë është duke u cilësuar si jashtë kontrollit. Statusi i Kosovës është i paqartë. Mbi 90 shtete e kanë njohur pavarësinë e Kosovës, ndërsa të tjerat nuk kanë në plan të bëjnë të njëjtën gjë. Beogradi kryesisht e konsideron Kosovën si pjesë të Serbisë. Përplasjet e armatosura mes serbëve në Kosovë dhe policisë së Kosovës janë bërë normale e re vitet e fundit. Mos harroni se Kosova konsiderohet nga bashkësia ndërkombëtare – me Shtetet e Bashkuara në ballë – si protektorat. Duke pasur parasysh lidhjet historike midis Rusisë dhe Serbisë, Kosova është kështu një pikënisje e përkryer për një konflikt të ri ndërkombëtar. Situata në Bosnje nuk është më e mirë. Republika Sërpska (rajoni i saj autonom në Bosnje) me presidentin e saj Millorad Dodik ka kërcënuar për një kohë të gjatë shkëputjen nga Bosnja. Kërcënime të tilla ngjallin kujtime të dhimbshme – veçanërisht mes myslimanëve boshnjakë. Kufijtë e Bosnjës, në formën e tyre aktuale, njihen në Marrëveshjen e Paqes të Dejtonit nga viti 1995. Çdo ndryshim i këtyre kufijve konsiderohet nga myslimanët boshnjakë si shkelje e marrëveshjes së paqes dhe si rrjedhim legjitimon mbrojtjen e armatosur. Lufta e gjithanshme midis myslimanëve boshnjakë (dhe të tjerëve që e përkufizojnë veten si boshnjakë) dhe serbëve të Bosnjës (me mbështetjen e Beogradit) mund ta çojë të gjithë rajonin në kaos të plotë. Skenari i ëndrrave të Putinit Parandalimi i një konflikti të ri të mundshëm në Ballkan është në shumë mënyra me interes të madh për Evropën. Një front i ri lufte në Ballkan, krahas frontit të luftës në Ukrainë, është gjëja e fundit që i duhet Evropës tani. Një konflikt i ri në Ballkan mund ta zhysë të gjithë Evropën në një det kaosi. Kjo do të ketë pasoja të rënda për të gjithë kontinentin. Prandaj, duhet të merren masa – para se situata të dalë plotësisht jashtë kontrollit. Evropa duhet të shmangë gabimet e viteve 1991/1992, kur ajo u befasua plotësisht, doli shumë vonë në skenë dhe i mungonte një plan konkret për trajtimin e konfliktit. Çfarë mund të parandalojë një luftë të re të mundshme në Ballkan? Filloni me atë më të dukshmen: Bosnja dhe Serbia duhet të bëhen anëtarë të Bashkimit Evropian sa më shpejt të jetë e mundur, në të njëjtën kohë kur Bosnja integrohet në NATO. Nëse këto dy masa zbatohen në një të ardhme shumë të afërt, kjo do të zbeh ndjeshëm dëshirën për luftë në Ballkan. Nëse kjo nuk ka sukses, ne ia gjuajmë topin direkt në prehrin e presidentit të Rusisë. Vladimir Putin do ta kishte marrë me gëzim lajmin për një luftë të re në Ballkan. Do ta kishte zhvendosur fokusin nga lufta në Ukrainë – një skenar ëndrrash për Putinin. Rreth Autorit Historiani Jasmin Agovic-Nordaas erdhi nga Bosnja në Norvegji si një fëmijë azilant i pashoqëruar mbi 30 vjet më parë. Ai ka qenë anëtar i këshillit bashkiak për tre periudha në Lenvik/Senja me poste të ndryshme drejtuese. Sot ai është nënkryetar i Partisë Liberale Bamble. Shkrimi origjinal është botuar në median më të madhe norvegjeze, Aftenposten, dhe është përkthyer dhe përshtatur nga Klankosova.tv