Martesa, gjinia, arsimimi e raca - të gjitha ndikojnë në jetëgjatësinë tuaj

Jetëgjatësia e një personi duket se është e lidhur me katër faktorë specifikë socialë: martesa, gjinia, arsimi dhe raca. Ndërveprimi midis këtyre katër faktorëve ndihmon në shpjegimin e dallimeve në jetëgjatësinë midis amerikanëve, raportojnë studiuesit. "Ekziston një ndërveprim kompleks midis përcaktuesve socialë dhe individualë të shëndetit, pa asnjë përcaktues që shpjegon ndryshimin e plotë të vëzhguar në jetëgjatësi", përfundoi ekipi hulumtues i udhëhequr nga Marie Pier Bergeron-Boucher, asistente profesoreshë në Universitetin Syddansk në Danimarkë. Jetëgjatësia e përgjithshme ka rënë në Shtetet e Bashkuara për dy vjet radhazi, me gati dy vjet më 2020 dhe me rreth një vit më 2021, thonë Qendrat e ShBA-së për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve. Jetëgjatësia mesatare në SHBA tani qëndron në 76.1 vjet, niveli më i ulët që nga viti 1996, sipas CDC. Për këtë studim, hulumtuesit u fokusuan në jetëgjatësinë e pjesshme, ose vitet që një person mund të presë të jetojë midis moshës 30 dhe 80 vjeç. Ekipi analizoi të dhënat federale mbi vdekjet dhe popullsinë amerikane midis viteve 2015 dhe 2019, duke parë sesi të gjitha kombinimet e katër faktorëve mund të ndikojnë në rrezikun e vdekjes së hershme nga një nga 11 shkaqet kryesore të vdekjes atje. Rezultatet tregojnë se ka një ndryshim 18-vjeçar midis atyre me jetëgjatësinë më të shkurtër dhe më të gjatë të pjesshme. Burrat e bardhë me një diplomë të shkollës së mesme ose më pak që nuk martohen kurrë, kishin jetëgjatësinë më të shkurtër të pjesshme, rreth 37 vjet nga mosha 30 vjeç. Nga ana tjetër, gratë e bardha të martuara me një diplomë universitare mund të presin që të kenë edhe 55 vjet të tjera nga mosha 30 vjeç, tregojnë rezultatet. Karakteristikat individuale e tërheqin jetëgjatësinë përpara dhe me radhë, zbuluan studiuesit. Disa faktorë nxisin vitet shtesë të një personi, ndërsa të tjerë i shkurtojnë ato. Për shembull, të kesh një diplomë të shkollës së mesme ose më pak redukton jetëgjatësinë e pjesshme me gati katër vjet, sipas studimit, i cili u botua të hënën në revistën BMJ Open, transmeton Klan Kosova. Por të qenit e martuar dhe femër rrit jetëgjatësinë e pjesshme me pesë vjet - kështu që një grua e martuar me diplomë të shkollës së mesme mund të pritet të ketë një jetëgjatësi më të mirë se mesatarja. Në një shembull tjetër, diploma universitare rrit jetëgjatësinë e pjesshme me gati katër vjet, por të qenit kurrë i martuar dhe mashkulli e zvogëlon atë me gati pesë vjet. Kështu, një beqar i arsimuar mirë mund të presë një jetëgjatësi më të ulët se mesatarja, thanë studiuesit. Martesa dhe arsimi i lartë gjithmonë ulin rrezikun e një personi për vdekje të hershme, zbuluan studiuesit. Dhe gratë në përgjithësi kanë një avantazh mbijetese ndaj burrave për të gjitha shkaqet e vdekjes, me përjashtim të disa llojeve të kancerit dhe sëmundjes Alzheimer. Megjithatë, raca ka një rol më kompleks në jetëgjatësinë. Disa shkaqe specifike të vdekjes prekin më shumë njerëzit e bardhë, si vetëvrasja, lëndimet, sëmundjet kronike të mushkërive dhe kanceri i mushkërive. Të tjerat, si sëmundja e mëlçisë, prekin më shumë hispanikët, ndërsa shumica e shkaqeve të vdekjes prekin më shumë njerëzit me ngjyrë në të gjithë botën. "Të kesh një karakteristikë që lidhet me vdekshmërinë më të lartë shpesh nuk është një kriter i mjaftueshëm për t'u konsideruar në rrezik të lartë të vdekshmërisë, por rreziku rritet me numrin e karakteristikave të tilla", përfundoi ekipi në një njoftim për lajmet në revistë. "Përveç kësaj, jo të gjithë përcaktuesit socialë të analizuar të shëndetit kanë të njëjtën shkallë ndikimi në jetëgjatësinë dhe vdekshmërinë".