Puberteti i parakohshëm ndodh para moshës 8 vjeçare te vajzat dhe para moshës 9 vjeçare te djemtë.
Fëmijët që kanë pubertetin e hershëm rriten shpejt në fillim, por ndalojnë së rrituri përpara se të arrijnë potencialin e tyre të plotë gjenetik të lartësisë. Sipas Mayoclinic, trajtimi i pubertetit të parakohshëm mund t'i ndihmojë fëmijët të rriten më të gjatë se sa pa trajtim. Shenjat e zakonshme të pubertetit të hershëm te vajzat janë rritja e gjoksit, qimet pubike ose nën sqetulla, menstruacionet dhe ovulacioni, ndërsa te djemtë janë zmadhimi i penisit, qimet pubike ose nën sqetulla, puçrrat, ndryshimi i zërit, qimet e fytyrës ndër të tjera.
Puberteti i parakohshëm, i njohur gjithashtu si pubertet i hershëm është kur trupi i një fëmije fillon të kalojë shumë shpejt në një trup të rritur. Kjo i vendos fëmijët në një pozitë të cenueshme pasi ata nuk janë të gatshëm mendërisht për të marrë përsipër ndryshimet fiziologjike dhe emocionale. Puberteti fillon mesatarisht te vajzat midis moshës 8 dhe 13 vjeç dhe te djemtë midis moshës 9 dhe 14. Marrja më e lartë e proteinave totale, proteinave shtazore dhe mishit tek fëmijët e moshës 3 deri në 7 vjeç është shoqëruar me fillimin më të hershëm të menstruacioneve. Marrja e lartë e proteinave rrit nivelet e hormoneve dhe nxit rritjen, e cila mund të përshpejtojë fillimin e pubertetit tek djemtë.
- Të qenit mbipeshë
Yndyra e tepërt në trup ngre nivelet e estrogjenit dhe insulinës dhe kjo përshkallëzon kohën e pubertetit. Mënyra më e mirë për të shmangur epideminë e obezitetit është të inkurajoni fëmijët të ndërmarrin më shumë aktivitete në natyrë dhe të kënaqen me to të paktën tri herë në javë për 45 minuta. Përfshijini ata në disa aktivitete sportive që i ndihmon ata të djegin kalori shtesë.
- BPA
BPA, një kimikat që gjendet në kutitë plastike, në kanoçeve të ushqimit, shishet e ujit dhe kontejnerët e tjerë të ruajtjes së ushqimit mund të futet në ushqim dhe të shkaktojë kërdi brenda trupit. Ekspozimi i BPA njihet si një nga arsyet kryesore për pubertetin e hershëm te vajzat. Filloni të përdorni kontejnerë çeliku, qelqi ose pa BPA për përdorim në shkolla. BPA shoqërohet me anomali si parregullsi në ciklin menstrual e fertilitet të dëmtuar.
- Rritja e marrjes së ushqimit të shpejtë
Nuk është aspak e qartë se ushqimi i shpejtë është një nga shkaqet kryesore të mbipeshës në fëmijëri. Sasia e lartë e yndyrës shtazore rrit insulinën e cila çon në zhvillimin e pubertetit. Kjo është më e zakonshme për fëmijët, marrja e yndyrës shtazore e të cilëve është më e lartë ndërmjet moshës tre dhe shtatë vjeç. Nga ana tjetër, marrja e lartë e proteinave vegjetariane vonon fillimin e pubertetit dhe gjithashtu e mban fëmijën në shëndet të mirë. Ju duhet të shmangni mishin e përpunuar (salcice, sallam, ushqime të ngrira, proshutë).
- Media sociale
Mediat sociale janë gjithashtu përgjegjëse për fillimin e hershëm të pubertetit te fëmijët. Ekspozimi i tepërt ndaj përmbajtjes së të rriturve - gjithçka ka një efekt në trurin e tyre, veçanërisht në gjëndrën e hipofizës. Gjëndra kur stimulohet sekreton hormone të cilat më tej stimulojnë testikujt ose vezoret për të prodhuar hormonet seksuale, përkatësisht testosteronin dhe estrogjenin, përkatësisht të cilat vendosin terrenin për pubertetin e hershëm te fëmijët.
- Koktej me proteina
Shumë koktej proteinash përmbajnë hormone që mund të shkaktojnë efekte anësore negative për adoleshentët. Këto efekte mund të përfshijnë zhvillimin e gjirit për meshkujt dhe rritjen e qimeve të fytyrës për femrat.
- Qumështi i lopës
Somatotropina rekombinante e gjedhit (RSBT) është një version sintetik i proteinës natyrale që ndihmon lopët të prodhojnë qumësht. Kjo mund të shkaktojë rritjen e hershme të gjirit dhe menstruacionet te vajzat. Gjithashtu mund të përshkallëzojë rritjen e flokëve tek djemtë. Shmangni dhënien e tepërt të qumështit të lopës te fëmijët.
Klikoni KËTU për t’u bërë pjesë e kanalit zyrtar të Klan Kosovës në Viber.
Klikoni KËTU për ta shkarkuar aplikacionin e Klan Kosovës në Android, dhe KËTU për iOS.
