Cila erdhi e para, pula apo veza?

Një organizëm prehistorik i fosilizuar i zbuluar në vitin 2017 ka bërë që shkencëtarët të arrijnë në përfundimin se vezët dolën shumë përpara se të evoluonin kafshët e para, duke nënkuptuar se ato erdhën përpara pulës. Chromosphaera perkinsii, një organizëm njëqelizor i gjetur në Hawaii, u shfaq për herë të parë të paktën një miliard vjet më parë dhe iu nënshtrua ndarjes qelizore për të prodhuar atë që i ngjante një pararendësi të vezëve. Shkencëtarët nga Universiteti i Gjenevës zbuluan se ky organizëm formoi struktura shumëqelizore që kishin ngjashmëri të habitshme me embrionet e kafshëve. Gjetjet, të publikuara në revistën Nature, tregojnë se vezët ekzistonin shumë përpara shfaqjes së kafshëve të para. “Megjithëse Chromosphaera perkinsii është një specie njëqelizore, kjo sjellje tregon se proceset e koordinimit dhe diferencimit shumëqelizor janë tashmë të pranishme në specie, shumë përpara se kafshët e para të shfaqeshin në Tokë”, tha autori kryesor i studimit Omaya Dudin. Format e jetës njëqelizore si majaja ose disa baktere u shfaqën në planet shumë kohë përpara se organizmat shumëqelizorë të zhvillohen nga një qenie e vetme në qenie vezë. Ky proces i zhvillimit të embrionit ndoqi faza shumë të veçanta të njohura si jashtëzakonisht të ngjashme midis specieve shtazore. Studiuesit dyshuan se procesi evoluoi shumë më herët, që daton në një periudhë shumë përpara shfaqjes së kafshëve. Por saktësisht se si ndodhi ky kalim nga speciet njëqelizore në organizmat shumëqelizorë, ishte ende shumë e dobët. Në studimin e ri, shkencëtarët vlerësuan formën e jetës stërgjyshore C perkinsii, e cila u nda nga linja evolucionare e kafshëve mbi një miliard vjet më parë, dhe gjetën njohuri kryesore në mekanizmat pas kalimit në format e jetës shumëqelizore. Ata zbuluan se sapo C perkinsii arrinte madhësinë e tyre maksimale, ata u ndanë pa u rritur më tej dhe formuan kolonitë e hershme të kafshëve embriqelizore. Kolonitë, të përbërë nga të paktën dy lloje të veçanta qelizash, vazhduan për rreth një të tretën e ciklit të tyre jetësor, një fenomen që studiuesit e konsideruan “të habitshëm” për këtë lloj organizmi. Bazuar në këtë zbulim, studiuesit thanë se mjetet gjenetike të nevojshme për “krijimin e vezëve” ekzistonin shumë kohë përpara se natyra “të shpikte pulat” mbi një miliard vjet më parë, transmeton Klankosova.tv.