Kur Sllovakia të shkojë në kutitë e votimit për të zgjedhur presidentin e saj të ri më 6 prill, ajo do të përballet me një paradoks.
Duke folur objektivisht, rreziqet nga zgjedhjet nuk janë të larta, pasi presidenti sllovak është një figurë kryesisht ceremoniale. Për më tepër, asnjë nga dy kandidatët në balotazh nuk është veçanërisht përçarës ose i diskutueshëm: është Peter Pellegrini – kryetari i parlamentit dhe ish-kryeministri i guximshëm, i cili mbështetet nga koalicioni qeverisës. Pastaj, është Ivan Korçok – ish-ministri i Jashtëm dhe një diplomat që shërbeu nën një bollëk qeverish, përfshirë atë të Pellegrinit.
E megjithatë, zgjedhjet vijnë në një moment politik të ethshëm: Sllovakia duket e ndarë në mënyrë të barabartë midis një kampi pro-perëndimor që është i alarmuar nga agresioni i Rusisë dhe një kampi reaksionar që është dyshues ndaj Perëndimit dhe i harmonizuar me këndvështrimet e Kremlinit. Dhe është kjo ndarje që do të përcaktojë rezultatin e së shtunës.
Ndërsa liderët politikë, partitë dhe çështjet specifike të politikave vijnë dhe shkojnë, disa versione të kësaj ndarjeje Lindje-Perëndim ka qenë gjithmonë të pranishme në Sllovaki.
Në vitin 1998, për shembull, kryeministri autoritar i atëhershëm, Vladimir Meçiar, nuk mori votat e mjaftueshme në zgjedhjet që shiheshin si ekzistenciale, pasi Sekretarja e Shtetit e ShBA-së, Madeleine Albright e kishte quajtur Sllovakinë “vrima e zezë” e Evropës. Më pas, në fillim të vitit 2018, sllovakët dolën në rrugë pas vrasjes së gazetarit Jan Kuciak dhe të fejuarës së tij Martina Kushnirova, duke rrëzuar pasardhësin politik dhe ideologjik të Meçiarit, Robert Fico.
Por tetorin e kaluar, Fico u kthye në pushtet, i hidhëruar dhe i radikalizuar nga ajo që ai e quajti një “përpjekje për të përmbysur zgjedhjet demokratike”, të nxitur nga filantropisti George Soros dhe Ambasada e ShBA-së në Bratislavë. Që atëherë, qeveria sllovake është kthyer fuqishëm drejt Rusisë dhe i ka dhënë fund ndihmës së saj për Ukrainën. Fico ka shfuqizuar gjithashtu një zyrë prokurorie speciale, e cila ndjek çështjet e lidhura me korrupsionin dhe ai është përpjekur të shkurtojë statutin e kufizimeve për një sërë krimesh – me sa duket për të mbrojtur veten dhe rrethin e tij të ngushtë nga hetimet e vazhdueshme.
Segmenti urban properëndimor i Sllovakisë i është përgjigjur gjithë kësaj me protesta masive dhe presidentja aktuale Zuzana Çaputova sfidoi reformat e kodit penal në Gjykatën Kushtetuese të vendit. Ndërkohë, koalicioni qeverisës është përpjekur t’i japë fund statusit ligjor autonom të televizionit dhe radios publike të vendit, duke e kthyer transmetimin publik në një degë të qeverisë.
E gjithë kjo duhet të shërbejë si një forcë e fuqishme mobilizuese për opozitën e Sllovakisë, e cila tashmë është bashkuar pas Korçokut. Dhe në raundin e parë Korçoku fitoi me një diferencë të shëndetshme prej 5.5 për qind. Megjithatë, në balotazh, gara premton të jetë e ngushtë, pasi Korçoku ka pak shpresë për të tërhequr votën e palës së tretë, e cila aktualisht është e grumbulluar rreth Shtefan Harabin – një kandidat anti-establishment dhe haptazi pro-Kremlinit, i cili mori pothuajse 12 për qind të votës.
Një kandidat presidencial serial dhe komplotist, Harabin është një figurë talljeje, por baza e tij është reale. Dhe mobilizimi i një pjese modeste të elektoratit të tij mund të mjaftojë për t'i dhënë fund ambicieve presidenciale të Korçokut.
Për më tepër, Korçok ka qenë duke luftuar për të fituar mbështetje midis hungarezëve sllovakë – një zonë elektorale kyçe që po bie gjithnjë e më shumë nën ndikimin e forcave politike reaksionare me lidhje formale dhe joformale me partinë në pushtet “Fidesz” të Hungarisë.
Në përgjithësi, ka një kontrast të vërtetë midis garës së këtij viti dhe epërsisë së fortë që Çaputova gëzonte përpara balotazhit në 2019. Për të qenë i sigurt, fushata e Korçokut është kompetente dhe e drejtuar fort, dhe duke pasur parasysh imperializmin e Rusisë, çështja nëse Sllovakia mund të bëhet Hungaria e ardhshme është bërë shumë më urgjente sesa kur frika të ngjashme u ngritën pesë vjet më parë. Në fakt, siç rezulton, kur Pellegrini ishte kryeministër, ai i ishte lutur kryeministrit hungarez Viktor Orban që ta ndihmonte të siguronte takime të nivelit të lartë në Moskë përpara zgjedhjeve parlamentare të vitit 2020.
Megjithatë, erërat e kundërta të Korçokut nuk janë më pak reale. Ndërsa pjesë të reformës së drejtësisë penale të Ficos janë nënshkruar në ligj dhe të tjerat presin proces gjyqësor, zemërimi që mobilizoi opozitën në fillim të këtij viti ka filluar të shpërndahet. Dhe krahasuar me zëvendëspresidentin e Komisionit Evropian teknokrat Marosh Shefçoviç në vitin 2019, këtë herë kandidati i qeverisë – Pellegrini i ëmbël dhe simpatik – është shumë më tërheqës.
Sllovakia është një vend i vogël ku ndryshimet relativisht të vogla të humorit midis zonave kryesore elektorale mund të prodhojnë efekte të mëdha zgjedhore. Dhe një qeveri e ndarë do të ishte një bast shumë më i sigurt për rendin kushtetues të Sllovakisë – si dhe për vendin e saj në aleancën perëndimore – sesa të shihje një besnik të butë të koalicionit qeverisës të ngjitet në postin e lartë politik.
Pyetja është, a e ka bërë Korçoku këtë argument me urgjencë të mjaftueshme për votuesit që nuk duan ta shohin Bratislavën të kthehet në Budapestin e ardhshëm, duke u paraqitur gjithashtu si jokërcënues për ata që duan të kundërtën? Këtu ka shpresë.
Dalibor Rohac është një bashkëpunëtor i lartë në Institutin Amerikan të Ndërmarrjeve në Uashington DC.
Shkrimi origjinal është publikuar në “Politico”, dhe është përkthyer nga Klankosova.tv
