Prestigjiozja amerikane, “
Wall Street Journal”, ka publikuar një shkrim të gjatë për idetë e dhëndrit të ish-presidentit Donald Trump për të investuar miliarda në Ballkanin Perëndimor.
Jared Kushner ka shfaqur interesim për të investuar në Shqipëri dhe në Serbi.
Më poshtë, shkrimi plotë i përkthyer dhe përshtatur nga Klankosova.tv:
Muaj pasi u larguan nga Shtëpia e Bardhë në vitin 2021, Jared Kushner dhe Ivanka Trump kaluan një javë në jaht me miqtë në plazhet e virgjëra të Adriatikut të Shqipërisë.
Ata u ngjitën në shkallët e gurta të një teatri 2200-vjeçar grek, darkuan në një jaht me kryeministrin shqiptar Edi Rama dhe ishin aq të “romancuar” nga një vizitë në një ishull ushtarak, sa menduan se do të ishte destinacioni i përsosur për një hotel luksoz, tha Kushner.
Udhëtimi la një përshtypje të tillë saqë kur Kushner u takua me Ramën disa muaj më vonë në Forumin Ekonomik Botëror në Davos të Zvicrës, ai pati një propozim.
Gjatë një kafeje, Kushner tha se ishte “shumë, shumë i hipnotizuar nga bukuritë e Shqipërisë”, tha në një intervistë Rama, kryeministri mbi dymetërsh. “Ai më pyeti nëse do të pajtohesha nëse do ta shqyrtonte atë për investime të mundshme”.
Rama dha bekimin e tij—dhe më shumë.
[caption id="" align="alignnone" width="700"]

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama. Foto: Agence France-Presse/Getty Images[/caption]
Kushner, 43 vjeç, tani po punon në planet për një investim prej 1 miliard dollarësh për turmën ultraluksoze. Ai po negocion detaje me qeverinë e Ramës për të vendosur vila ekskluzive në Sazan, ishullin ushtarak që ai vizitoi, një ish-bazë nëndetësesh sovjetike ku bunkerë dhe tunele të braktisur gjenden gjithandej nëpër kodra shkëmbore.
Një grup vendpushimesh të nivelit të lartë janë planifikuar për një gadishull aty pranë ku lopët dhe delet kullosin pranë plazheve dhe dunave mahnitëse të disponueshme vetëm nga një rrugë e thyer. Ajo tokë është e mbrojtur ekologjikisht. Por një ligj i ri shqiptar lejon ndërtimin e hoteleve, për sa kohë që ato janë të paktën pesë yje, transmeton Klankosova.tv.
[caption id="" align="alignnone" width="1260"]

Ishulli i Sazanit. Foto: Bloomberg News[/caption]
[caption id="" align="alignnone" width="1260"]

Turistë duke shkuar në ishullin e Sazanit. Foto: Bloomberg News[/caption]
Libri standard i lojërave për anëtarët e familjeve të kandidatëve që konkurrojnë për poste të larta është të lëvizin qetë – për të shmangur përfshirjen në marrëveshje të lidhura politikisht që mund të shkaktojnë polemika.
Kushner po futet drejt tyre.
Që kur u largua nga Shtëpia e Bardhë, ku shërbeu si këshilltar i lartë i vjehrrit të tij, presidentit të atëhershëm Donald Trump, Kushner ka ndërtuar një perandori të re biznesi duke u mbështetur në lidhjet gjeopolitike në një shkallë që rrallë shihet për një person kaq të afërt me një kandidat kryesor presidencial, në një shkallë që arrin në miliarda dollarë.
Një memorial i diskutueshëm
Kushner u mbështet në lidhjet me monarkët arabë për të mbledhur pjesën më të madhe të parave në fondin e tij privat prej 3.1 miliardë dollarësh nga vendet e Lindjes së Mesme, duke tërhequr kritika nga anëtarët e të dyja partive në Kongres. Kompania e tij e re, “Affinity Partners”, është e mbushur me ish-zyrtarë të administratës Trump. Disa janë pretendentë për poste të larta qeveritare nëse Trumpi fiton këtë nëntor.
Në Ballkan, Kushner iu drejtua liderëve të Shqipërisë dhe Serbisë për të zhvilluar prona të paluajtshme në toka publike pa pasur nevojë të kalonte nëpër ankand konkurrues, duke tërhequr kritika të ashpra kështu nga politikanët opozitarë në të dy shtetet. Në Serbi, një dispozitë që ai të ndërtojë një memorial që qeveria thotë se do t'u kushtohej të gjitha viktimave “të agresionit të NATO-s” – në vendin ku aleanca bombardoi në vitin 1999 – ka rezultuar veçanërisht e diskutueshme si me nacionalistët serbë ashtu edhe me ish-zyrtarët amerikanë, duke përfshirë gjeneralin Wesley Clark, komandanti ushtarak i NATO-s gjatë luftës ballkanike.
Mbledhja e fondeve të Kushnerit dhe marrëveshjet e pronave të huaja po ngjallin frikën se ai dhe anëtarët e tjerë të familjes Trump mund të përfitojnë duke kultivuar marrëdhënie me liderët botërorë dhe kompanitë që kërkojnë ndikim me një president të mundshëm të ardhshëm.
Marrëveshjet për mbledhjen e fondeve dhe pasuritë e paluajtshme të Kushnerit “u japin qeverive të huaja përparësi mbi familjen Trump”, tha senatori Ron Wyden, demokrat, në një letër të 24 shtatorit drejtuar “Affinity”. “Investitorët e ‘Affinity’ mund të mos motivohen nga konsiderata komerciale, por më tepër nga mundësia për të derdhur paratë e qeverisë së huaj tek anëtarët e familjes së Presidentit Trump, përkatësisht Jared Kushner dhe Ivanka Trump”.
“Affinity”, tha Kushner në përgjigje të pyetjeve në lidhje me letrën e Wyden, “do të gjykohet nga një masë – kthimet e investitorëve”.
Lidhjet dhe përvoja gjeopolitike e Kushnerit, beson ai, thjesht ndihmojnë për t'i dhënë kompanisë së tij një avantazh të drejtë në biznes.
[caption id="" align="alignnone" width="1260"]

Jared Kushner. Foto: WSJ[/caption]
“Unë nuk mendoj se dikush ka thënë ndonjëherë se kam thyer ndonjë rregull ose nuk kam ndjekur ligjet, dhe kam qenë shumë i përpiktë derisa e kam bërë këtë”, tha Kushner në një intervistë muajin e kaluar. “Kam mësuar gjatë kohës sime në qeveri se nëse e kaloj kohën time duke u përpjekur të jetoj në një mënyrë që zbut shqetësimet e kaq shumë njerëzve që nuk i respektoj, dhe të cilët janë të motivuar nga politika partiake, dhe që nuk mendoj se janë të arsyeshëm, atëherë do të jetë thjesht paralizë”.
Nëse do të kthehet Trumpi në detyrë, “a shton komplikime kjo?” pyeti ai. “Ndoshta. Ndoshta do të ketë më shumë ‘hetim’ mbi mua sot sesa një vit më parë”.
Ai gjithashtu nuk po distancohet nga fushata presidenciale.
Nga zyra e tij në Majami, nga ku në prapavijë shihet Oqeani Atlantik, Kushneri luan një rol informal këshillues. Ai thotë se është “aty për të ndihmuar dhe këshilluar plotësisht” Trumpin dhe ekipin e tij.
Ai gjithashtu pranon thirrje nga senatorët dhe kongresistët nga të dy anët, tha ai, të gjithë duke kërkuar kontributin e tij për një sërë çështjesh, nga Lindja e Mesme deri tek lundrimi në botën e Trumpit, transmeton Klankosova.tv.
Ai nuk po planifikon të kthehet në qeveri – gruaja e Kushnerit, vajza 42-vjeçare e ish-presidentit, Ivanka Trump, ka thënë të njëjtën gjë – megjithëse disa njerëz që këshillojnë ekipin e fushatës së Trumpit thanë se janë skeptikë se ndonjëri nga ta do të jetë jashtë një administrate tjetër.
“Njerëzit e dinë që unë dua që Trumpi të ketë sukses, por nuk duan të hyj [në qeveri]”, tha ai. “Mungesa ime e autoritetit ose ambicia për të shërbyer më bën një person të sigurt për t’u thirrur”.
Jeta në Majami
Pasi Trumpi u largua nga detyra, Kushner dhe Ivanka Trump ishin të etur për të filluar kapitullin tjetër.
Çifti dhe tre fëmijët e tyre – 8, 10 dhe 13 vjeç – u larguan shpejt në Majami. Ata morën me qira një apartament prej 7,000 metrash katrorë ndërsa rinovuan një shtëpi prej 24 milionë dollarësh në Indian Creek Island, një fshat ishull hiper-ekskluziv në gjirin Biscayne, ku afërsisht tre duzina shtëpi formojnë një perimetër në formë patkoi rreth një klubi fshati dhe një fushe golfi. Tom Brady dhe Jeff Bezos janë fqinjë. Zyra e Kushnerit, në të njëjtën ndërtesë si ajo e Carl Icahn, është 10 minuta me makinë larg.
[caption id="" align="alignnone" width="700"]

Shtëpia e rinovuar e Jared Kushner dhe Ivanka Trump. Foto: LCD/Splash News[/caption]
Familja i kalon fundjavat kryesisht jashtë, duke bërë ski dhe shëtitje me varkë në gjirin që rrethon shtëpinë e tyre dhe duke luajtur në pishinën e oborrit të shtëpisë së tyre, tha ai. Ata shkelin tapetet e kuqe në ngjarjet sociale të Majamit si darka vjetore VIP që restoranti Carbone organizon në plazh. Të ftuar të tjerë kanë përfshirë pronarin e Miami Dolphins, Stephen Ross, miliarderin e fondit mbrojtës Ken Griffin dhe yllin e Miami Heat, Kevin Love.
Ivanka Trump zgjodhi një prezencë më të qetë biznesi sesa jeta e saj para 2017-ës. Ajo nuk bën më marrëveshjet e brendit ose zhvillimin dhe blerjen e hotelit Trump që i mori shumë kohë. Ajo shpesh mban takime në tarracën diskrete të “Surfside Four Seasons”, në shtëpinë e saj dhe në zyrat e “Affinity”.
Kryesisht, ajo nuk është e përfshirë me “Affinity” – kompani e cila është në pronësi të plotë të Kushnerit – përtej punës në resortin shqiptar. Në fillim të këtij viti ajo u shfaq në “Lex Fridman Podcast”, ku zbuloi interpretimet e resortit të planifikuar për Sazan, ku shfaqeshin struktura të valëzuara betoni që imitojnë formacionet shkëmbore të ishullit.
“Jemi në procesin e kryerjes së masterplanifikimit tani”, tha ajo.
[caption id="attachment_2388805" align="alignnone" width="942"]

Jared Kushner dhe Ivanka Trump nëpër ngjarje të rëndësishme VIP. Foto: Reuters; MEGA/GC Images (2); Getty[/caption]
Kushneri, ndërkaq, kërkoi një pozicion më të lartë në biznes sesa roli i tij i mëparshëm në drejtimin e perandorisë së pronave të familjes së tij. Menjëherë pas përfundimit të administratës Trump, ai filloi të përdorte fuqinë dhe lidhjet e tij prej ylli për të kontaktuar investitorët e mundshëm, duke kërkuar miliarda dollarë për një fond të ri të kapitalit privat.
Fushëveprimtaria e tij për fondin, Affinity, ishte e gjerë. Një prezantim me “sllajda” për investitorët e mundshëm tha se do të fokusohej në startup-et por edhe me kompanitë publike të mirëndërtuara, në një zonë potencialisht të gjerë të ekonomisë, nga media te shërbimet financiare, kujdesi shëndetësor dhe më shumë. Nuk përmendi pasuritë e paluajtshme, të cilat Kushner tani i përshkruan si një përpjekje më të re për fondin.
Një theks specifik: lidhjet qeveritare të kompanisë. Stafi dhe këshilltarët e shumtë u fotografuan me foto qeveritare, me flamuj amerikanë në sfond.
Duke folur në konferencën “iConnections Global Alts” në Miami Beach në fillim të këtij viti, Kushner pranoi se ai kishte pak përvojë në kapitalin privat, duke u mbështetur më shumë në partnerë më të ndërtuar që vlerësojnë lidhjet e tij. “Ne jemi në gjendje të bëjmë gjëra në anën gjeopolitike, në anën e lidhjeve, në anën e zgjidhjes së problemeve”, tha ai nga skena.
Stafi dhe këshilltarët e “Affinity” përfshijnë Richard Grenellin, i cili mbante poste në administratën Trump, duke përfshirë postin e ambasadorit në Gjermani dhe ushtruesin e detyrës së drejtorit të inteligjencës kombëtare, dhe Kevin Hassett, ish-këshilltarin ekonomik të Shtëpisë së Bardhë, i cili kohët e fundit organizoi një thirrje ekonomike në emër të fushatës së Trumpit. Lista përmban gjithashtu ish-zyrtarin e lartë të sigurisë kombëtare të Lindjes së Mesme, Miguel Correa, transmeton Klankosova.tv.
[caption id="" align="alignnone" width="700"]

Richard Grenell dhe Jared Kushner në Shtëpinë e Bardhë, 2020. Foto: AP[/caption]
Suksesi në mbledhjen e fondeve
“Affinity” gjeti suksesin më të madh në mbledhjen e fondeve në Lindjen e Mesme.
Shumica e 3.1 miliardë dollarëve që ajo mblodhi erdhi nga fondet shtetërore në Emiratet e Bashkuara Arabe, Katar dhe Arabinë Saudite. Ai kultivoi marrëdhënie me udhëheqësit e vendeve kur negocioi marrëdhëniet e normalizuara midis Izraelit dhe Emirateve të Bashkuara Arabe dhe një shkrirje me “sheikizmat” e tjera në 2020.
“Këta janë investitorët më të lakmuar në botë për momentin, kështu që ne ndihemi shumë me fat që i kemi”, tha Kushner.
Përdorimi i parave të Gjirit Arab ka gjithashtu përfitimin shtesë, tha ai, për të çuar përpara qëllimet e tij të politikës për rritjen e lidhjeve ekonomike midis atij rajoni dhe Izraelit, ku “Affinity” ka investuar në dy kompani.
Në fillim, “Affinity” zgjodhi investime që kryesisht nuk kishin polemika, duke ndarë çeçe për startup-et dhe kompanitë e teknologjisë si një faqe interneti me reklama të klasifikuara me bazë në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe një firmë fitnesi gjermane. Është investuar gjithashtu në disa kompani të tregtuara publikisht, si kompania e produkteve të ndërtimit QXO dhe firma e shërbimeve financiare me bazë në Izrael, “Phoenix Holdings”.
Kushner tha se “Affinity” deri më tani ka arritur marrëveshje për të shpenzuar rreth gjysmën e kapitalit të fondit. Janë shpenzuar mbi 150 milionë dollarë në tarifat e menaxhimit, sipas letrës së Wyden të shtatorit, me investitorët e saj që paguajnë tarifa të ngjashme me fondet e tjera të mëdha.
Kthimi në rrënjë
Në fund të fundit, Kushner iu kthye rrënjëve të tij të pasurive të paluajtshme, por në një vend të papritur: Ballkani Perëndimor.
Shtetet në Evropën Juglindore zakonisht e kanë të vështirë të tërheqin investime të huaja, dhe investitorët amerikanë të pasurive të paluajtshme në veçanti janë praktikisht inekzistent. Vendet – jo anëtare të Bashkimit Evropian – janë ndër më të varfrat e Evropës.
Investitorët kanë shprehur shqetësimin për korrupsionin në këto vende, një problem i përhershëm që ka nxitur kritika nga shumë administrata amerikane. Apartamentet luksoze përdoren shpesh si mjete për pastrim parash nga blerësit.
Megjithatë, Kushner pa një mundësi për investim. Çmimet e apartamenteve po lulëzojnë në Serbi, ndërkohë që së fundmi turistët janë vërshuar masivisht në plazhet me kosto të ulët të Shqipërisë. Zhvilluesit pionierë në Malin e Zi fqinj kanë joshur me sukses një turmë jahtesh, transmeton Klankosova.tv.
[caption id="" align="alignnone" width="1260"]

Qyteti i Vlorës. Foto: Bloomberg News[/caption]
[caption id="" align="alignnone" width="1260"]

Ishulli i Sazanit. Foto: Bloomberg News[/caption]
Plus, ai kishte një aleat me lidhje të brendshme. Grenell, i cili si i dërguari i Trumpit për Ballkanin ishte i afërt me presidentin serb, kishte parë prej kohësh hapësirën me dy ndërtesa të shtabit të përgjithshëm të ushtrisë jugosllave në qendrën historike të qytetit të Beogradit, të cilin qeveria ka kërkuar ta rizhvillojë.
Por ishte e ndërlikuar. Vendi u bombardua nga NATO në vitin 1999 në mes të një përpjekjeje për t'i dhënë fund fushatës së spastrimit etnik të presidentit jugosllav Sllobodan Millosheviq në Kosovë. Hapësira mbetet pothuajse e paprekur në qendër të qytetit, me armaturë çeliku të përdredhur që del nga një guaskë betoni.
Grenell, i etur për të sjellë investime amerikane në rajon, e thirri Kushnerin disa muaj pasi Trumpi la detyrën në përpjekje për ta bindur atë për hapësirën e Beogradit.
Dhe në fund, Grennell e bindi Kushnerin. Kushneri dërgoi një punonjës, i cili ishte “i mahnitur” nga gjallëria e Beogradit, tha Kushner, dhe ai u bind pasi foli me zhvilluesin legjendar të Emirateve Mohamed Alabbar, një investitor i madh në Beograd.
Në maj, Serbia tha se ra dakord për një qira afatgjatë për hapësirën në fjalë me Kushnerin, i cili do të zhvillonte një përzierje 500 milionë dollarëshe të dhomave të hoteleve të nivelit të lartë, apartamenteve dhe qendrave tregtare në tre kulla. Si pjesë e marrëveshjes, Kushner do të ndërtonte gjithashtu një kompleks përkujtimor të menaxhuar publikisht, për të cilin qeveria tha në një deklaratë për shtyp do t'i kushtohej viktimave të “agresionit të NATO-s”.
[caption id="" align="alignnone" width="1260"]

Qyteti i Beogradit. Foto: Bloomberg News[/caption]
Ky projekt ka ngjallur polemika. Clark, Wyden dhe amerikanë të tjerë kanë kritikuar idenë se një amerikan do të ndërtonte një memorial për të vrarët në fushatën e udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara për t'i dhënë fund spastrimit etnik. Nacionalistët në qeverinë serbe e kanë kritikuar ashpër planin sepse ai ia dorëzon atë që ata e konsiderojnë një vend të shenjtë një zhvilluesi nga vendi që ndihmoi në udhëheqjen e bombardimeve.
“Sapo makinat e ndërtimit të jenë në vend, do të ketë trazira”, tha Alleksandar Jovanoviq Quta, deputet dhe bashkëthemelues i grupit aktivist “Kryengritja Ekologjike”.
Qeveria serbe tha se marrëveshja do të ndihmojë në tërheqjen e më shumë investimeve të huaja në vend.
Një Mesdhe i ri
Në të njëjtën kohë që planet e Beogradit po ecnin përpara, Kushneri po vështronte bregdetin shqiptar.
Pas pushimeve të tij në jaht në vitin 2021 dhe kafesë së tij në Davos me Ramën, kryeministrin e Shqipërisë, ai e vuri syrin në dy pika ideale. Sazani – një ishull malor gati 5km i gjatë ku një perimetër shkëmbi i bardhë takohet me një det kaltërosh – dhe tokë private në gadishullin e Zvërnecit, një brez mahnitës plazhesh ku dynden flamingot e bardha në afërsi.

Kushneri parashikon kthimin e të dy vendeve në një parajsë të nivelit të lartë.
Duke punuar me Ivanka Trumpin për projektin, ai i ka paraqitur plane qeverisë shqiptare për një sërë resortesh dhe vilash të shtrira midis dunave dhe pyllit të gadishullit të Zvërnecit. Përfundimisht, ata shpresojnë për mijëra njësi hotelesh dhe apartamentesh, vetëm disa minuta nga një aeroport i ri ndërkombëtar që po ndërtohet pranë qytetit të Vlorës.
Sazani do të ishte më ekskluziv – një grup prej disa qindra vilash të izoluara të përziera në faqet e kodrave, të drejtuara nga super-brendi i hoteleve “Aman”.
Ishte ideja e Ivanka Trumpit për të sjellë “Aman”-in në projekt, tha Kushner. Marka menaxhon resorte ultra-ekskluzive me dhoma që kanë tendencë të fillojnë me nga mbi 1000 dollarë në natë. Vlad Doronin, një miliarder me origjinë sovjetike që drejton “Aman”-in, fillimisht u befasua nga ideja, por në fund u pajtua pasi dërgoi dikë për të vëzhguar vendin, tha Kushner. Një zëdhënëse e “Aman” nuk pranoi të komentojë, transmeton Klankosova.tv.
Edhe Kushneri me miqtë e tij do të ndërtonin pronat e tyre në ishull, tha ai, për të “ndërtuar një komunitet atje”. Një mik i ngushtë, Jeff Zalaznick, i cili drejton “Major Food Group” nga Majami, planifikon një restorant “Carbone” në këtë pronë.
Aktualisht qeveria shqiptare po rishikon planet, por Rama ka qenë mbështetës. Ai e quan Kushnerin mik dhe të dy shkëmbejnë mesazhe në WhatsApp.
Muaj pasi Kushneri prezantoi zyrtarisht planet, Shqipëria ndryshoi një ligj për të lejuar hotelet në zona të mbrojtura mjedisore, për sa kohë që ato janë me pesë yje ose më lart. Qeveria ka thënë se ligji nuk kishte lidhje me Kushnerin dhe kishte për qëllim turizmin në të gjithë vendin, por politikanët e opozitës dhe avokatët e mjedisit kanë sulmuar legjislacionin dhe pretendojnë se një marrëveshje me Kushnerin ka për qëllim t’i hyjë në qejf Trumpit.
Rama tha se negociatat me Kushnerin nuk kanë të bëjnë fare me lidhjet e Kushnerit me Trumpin dhe përputhen me vizionin e tij për të ndërtuar bregdetin si një destinacion turistik i nivelit të lartë.
“Nëse kjo ndodh siç janë qëllimet”, tha Rama, “do të jetë një xhevahir në kurorën e Mesdheut”. /Klankosova.tv
[caption id="" align="alignnone" width="1260"]

Ishulli i Sazanit. Foto: Agence France-Presse/Getty Images[/caption]