Lajmet e fundit
Dramaturgu Jeton Neziraj ka përzgjedhur tre autorë shqiptarë për “Finnegan’s list” për t’u përkthyer nga botuesit evropianë, për të thyer kështu barrierat gjuhësore për veprat që nuk janë përkthyer sa duhet apo që “janë harruar”. Tre autorët e propozuar janë: Visar Zhiti, Ramadan Musliu dhe Xhevdet Bajraj.
Shtëpive botuese nga e gjithë Evropa, përveç veprave të tjera të autorëve të huaj, do t’u propozohet edhe përkthimi i tre shqiptarëve. “The European Society of Authors” (Shoqata e Shkrimtarëve Evropianë) ka përpiluar listën e 30 veprave letrare që do t’ua shpërndajë botuesve me rekomandimin dhe arsyetimet se përse ato meritojnë të përkthehen. Juria propozuese përbëhet nga dhjetë autorë. Listës së dhjetë autorëve që kanë zgjedhur nga tri vepra që vlerësojnë se ato duhet t’i thyejnë barrierat gjuhësore, i takon edhe dramaturgu nga Kosova, Jeton Neziraj. Drejtori i Qendrës kulturore “Multimedia” ka propozuar që nga shqipja në gjuhë të tjera evropiane të përkthehen veprat “Rrugët e ferrit”, me autor Visar Zhitin, “Antiprocesioni”, me autor Musa Ramadanin, dhe “Copa ime e qiellit”, e poetit Xhevdet Bajraj.
Si keni rënë në kontakt me “The European Society of Authors”, si funksionon kjo “lista e librave” të përzgjedhur”?
The European Society of Authors fton çdo vit nga dhjetë shkrimtar të vendeve të ndryshme të botës, të cilët bëjnë përzgjedhjen e librave për “Finnegan’s list”. Këta më pas, secili sugjeron nga tre tituj librash, që mund të jenë të autorëve të gjallë apo të vdekur. Megjithatë, parimi i “Finnegan’s List” është se përpiqet t’i nxjerrë në dritë veprat që nuk janë përkthyer sa duhet apo që “janë harruar”. Ideja pra është e thjeshtë: secili nga këta dhjetë autorë zgjedh tre tituj nga ‘libraria e tij/saj private – fikision apo jo-fiksion, prozë apo poezi. Dhe bashkë me këtë përzgjedhje, jep edhe një shpjegim të shkurtër se përse këto tre tituj ia vlejnë të “shtyhen përpara” dhe t’u ofrohen për botim në gjuhë të tjera, botuesve dhe institucioneve të ndryshme kulturore gjithandej botës. Autorët që kanë bërë propozimet pastaj ftohen të flasin për titujt e përzgjedhur në panaire dhe ngjarje të ndryshme që organizohen gjatë vitit në qytete të ndryshme të Europës. Ata nga Shoqata e Shkrimtarëve Europian vjet më kontaktuan dhe më ftuan t’i bashkëngjitem këtij komiteti përzgjedhës. Detyra ishte e qartë. Unë natyrisht pranova me kënaqësi.
Sfida e këtij selektimi është thyerja e barrierave gjuhësore. Ju jeni nga një njerëzit aktivë të kulturës në skenën evropiane, në të dyja anët e kufirit. Pse mendoni se botuesit evropianë po kërkojnë letërsi nga “vendet e vogla”, që deri dje s’para janë përfillur?
Që disa vepra letrare të vlefshme ngelen në harresë ose nuk përkthehen sa duhet ndodh edhe në vendet e “vogla” e edhe në ato “të mëdha”. Por para së gjithash, ndodh në vendet e “vogla” e të varfra. Ka shumë faktorë për këtë “harresë”, por disa prej atyre faktorëve janë: mungesa e përkthyesve, mungesa e fondeve të përkthimit, mungesa e promovimit e kështu me radhë. Që t’i kthehem pyetjes; botuesit europianë nuk mendoj se ekskluzivisht po kërkojnë letërsi nga “vendet e vogla”. Ata thjesht kërkojnë letërsi të mirë. Por në vendet e varfra, si këto tonat në regjion, është e pritshme të ndodhë që autorë cilësorë të mos marrin vëmendjen e duhur dhe titujt e librave të tyre të mos i kalojnë kufijtë gjuhësorë të gjuhës në të cilën janë shkruar. Dhe prandaj, iniciativa si kjo e Shoqatës Europiane të Autorëve, ose puna që bënë TRADUKI, janë të vlefshme dhe me interes, veçanërisht për hapësirat tona, ku letërsia nuk e ka mbështetjen dhe vëmendjen e duhur.
Shkrimin e plotë mund ta lexoni më poshtë:
http://www.mapo.al/2016/01/tre-shqiptare-per-adhuruesit-kokeforte-te-letersise-evropiane
