Donald Trump është "i tmerrshëm dhe i çoroditur", thonë të gjithë. Ftesa që ia drejtori Vladimir Putinit në fundjavë për të pushtuar NATO-n dhe "të bëjë çfarë dreqin të dëshirojë" nëse Evropa nuk shpenzon më shumë për mbrojtjen e saj, "vë në rrezik të gjithë sigurinë tonë", paralajmëron shefi i NATO-s, Jens Stoltenberg. Aleanca supozohet të jetë bastioni i lirisë kundër diktaturës, jo kush e për çfarë paguan.
Mund të fillojmë duke i treguar Trumpit se abuzimin më të egër NATO-s ia ka bërë ShBA-ja. Kërkesa e Uashingtonit që aleanca të mbështeste pushtimin e saj hakmarrës të Afganistanit pas 11 shtatorit ishte një fiasko e kushtueshme e cila nuk kishte të bënte me sigurinë perëndimore por gjithçka me neo-imperializmin amerikan. Po kështu, thirrja e aleatëve për t'iu bashkuar ndërhyrjeve të tjera ushtarake, nga Vietnami në Irak dhe në të gjithë Lindjen e Mesme. Tërheqja e Shteteve të Bashkuara “nga perandoria” po del po aq e përgjakshme sa ajo e Britanisë, nëse ka diçka më të ashpër. Për një ish-president amerikan, nxitja e Putinit për luftë kundër NATO-s është mizore.
Pra, Trump është me të vërtetë i çoroditur, por a ka ai një cak? Ai është konsistent. Gjatë dekadës së fundit ai ka inkurajuar një nga periudhat periodike të izolimit në ShBA. Ai ka këshilluar se me komunizmin e vdekur, ideja e perandorive ideologjike me pretendime globale është e vjetruar. Për të, vendet perëndimore kanë mjaft probleme në shtëpi. Nuk është detyra e tyre të ndërhyjnë në mosmarrëveshjet kufitare ose konfliktet e brendshme të të tjerëve. Britania dhe të tjerët mund të kërkojnë të luajnë një rol në skenën botërore, në stilin e shekujve 19 dhe 20, por nëse është kështu, ata duhet të paguajnë vetë. Lërini të ndërtojnë aeroplanmbajtëse të kota që nuk funksionojnë.
Në një nivel më pragmatik, zgjerimi i NATO-s në fund të shekullit për të përfshirë Baltikun dhe Poloninë ishte haptazi provokues. Përgjigja e Putinit në Ukrainë ishte aq tronditëse, saqë perëndimi kishte të drejtë ta kundërshtonte atë, duke lënë veprimet më të vogla të Putinit në Kaukaz. Tani kundërshtimi është kthyer në ngërç dhe duhet gjetur një rrugëdalje. NATO duhet të bëhet një forcë paqeje, jo e luftërave të pafundme. Nëse nuk ka ndërmend të luftojë përgjithmonë në Ukrainë, synimet e saj afatgjata mbeten të paqarta. Skepticizmi i Trump është i justifikueshëm.
Është e vështirë të besohet se Trump do ta shpërndante NATO-n, siç thuhet se ka kërcënuar privatisht të bëjë. Por sipas nenit 5 të aleancës, ka zotim për të shkuar në luftë nëse integriteti i ndonjë anëtari kërcënohet, atëherë kjo kërkon rishqyrtim. Kjo është veçanërisht e vërtetë në dritën e prirjes së ShBA-së drejt Paqësorit, dhe pakësimit të ndjenjës në Evropë për unitet politik. Është e vështirë të besohet se Putini do të përpiqet të rrëzojë më shumë qeveri në lindje të Evropës. Por ai mund të prishë kufijtë dhe të nxisë pakënaqësinë e pakicës ruse në shtetet e vijës së parë. Gjeorgjia e 2008-ës ose Ukraina e 2014-ës janë precedentët më të mundshëm sesa Ukraina e 2022-ës.
Në atë rast Trump – dhe jo vetëm Trump – ka të drejtë të pyesë se çfarë biznesi është ky për Amerikën. Nuk është e qartë se Evropa mund të japë një përgjigje bindëse.
Simon Jenkins është kolumnist në The Guardian, ky dhe është marrë ky tekst, që është përkthyer nga KlanKosova.tv.
●●●
LSHKRIMI NGA
LiZe
Editorial nga Klan Kosova — ndjek kolumne dhe zhvillimet e tjera kryesore të vendit.
