Aktiviteti njerëzor është përgjegjës për ngadalësimin e rrotullimit të Tokës dhe zgjatjen e ditëve, sipas një studimi të ri.
Ndryshimi i klimës po e ngadalëson rrotullimin e planetit me një shpejtësi “të paparë” krahasuar me 3.6 milionë vitet e fundit – ndërsa shkencëtarët paralajmërojnë se ditët tona po bëhen më të gjata.
Hulumtimet kishin treguar më parë se si shkrirja e shtresave të akullit polar dhe akullnajave malore po rrit nivelin e detit dhe po ngadalëson rrotullimin e Tokës .
Ndërsa uji i shkrirë përhapet nga polet drejt ekuatorit, efekti i tij është i ngjashëm me një patinator artistik që rrotullohet më ngadalë pasi shtrin krahët.
"Ajo që mbeti e paqartë ishte nëse ka pasur periudha më të hershme kur klima e ka rritur gjatësinë e ditës me një ritëm po aq të shpejtë", thotë Mostafa Kiani Shahvandi i departamentit të meteorologjisë dhe gjeofizikës në Universitetin e Vjenës.
Një hulumtim i ri nga Universiteti i Vjenës dhe ETH Zurich ka arritur të rindërtojë luhatjet e lashta të gjatësisë së ditës duke përdorur mbetjet fosile të organizmave detarë njëqelizorë të quajtur foraminifera bentike.
Përbërja kimike e fosileve të foraminiferave mund të nxjerrë përfundime për luhatjet e nivelit të detit, duke i ndihmuar shkencëtarët të nxjerrin ndryshimet përkatëse në gjatësinë e ditës.
Hulumtimet e mëparshme treguan se nga viti 2000 deri në vitin 2020, ditët tona u zgjatën me 1.33 milisekonda për shekull për shkak të faktorëve që lidhen me klimën. Në studimin e ri, të botuar në Journal of Geophysical Research: Solid Earth , shkencëtarët zbuluan se kjo "rritje e shpejtë" e gjatësisë së ditës është e pashembullt gjatë 3.6 milion viteve të fundit.
“Rritja e shpejtë aktuale e gjatësisë së ditës mund t’i atribuohet kryesisht ndikimeve njerëzore”, thotë Benedikt Soja, profesor i Gjeodezisë Hapësinore në ETH Zurich.
Pse ditët më të gjata mund të jenë problem
Soja paralajmëron se ndryshimi i klimës parashikohet të ndikojë në gjatësinë e ditës edhe më fort se hëna deri në fund të shekullit të 21-të.
Ndërsa këto ndryshime janë vetëm milisekonda dhe do të jenë të padukshme për njerëzit, ato mund të shkaktojnë probleme të përhapura në një botë të dominuar nga teknologjia. Matjet e sakta të kohës janë thelbësore për sistemet kompjuterike si GPS dhe navigimi në hapësirë, të cilat përdorin kohën atomike bazuar në frekuencën e atomeve të caktuara.
Këto ndryshime nuk ka gjasa të ndikojnë në biologjinë njerëzore, siç është gjumi dhe ritmi cirkadian.
Nëse bota vazhdon të ngrohet për shkak të emetimeve që bllokojnë nxehtësinë, shkencëtarët parashikojnë se ndryshimi i klimës mund ta rrisë gjatësinë e një dite me 2.62 milisekonda deri në fund të shekullit. /Klankosova.tv
●●●
VZSHKRIMI NGA
Vanesa Zhugolli
Editorial nga Klan Kosova — ndjek lajme dhe zhvillimet e tjera kryesore të vendit.
