Lajmet e fundit
Një polic kosovar qëndron roje në pikën kufitare Jarinje.
Mitrovica është pjesë e Kosovës, e cila shpalli pavarësinë në vitin 2008. 110 shtete të botës e kanë njohur Kosovën, por në mesin e atyre që nuk e kanë njohur janë pesë shtete anëtare të BE-së. Edhe kandidatja për anëtarësim në BE Serbia refuzon ta njohë atë. Për Serbinë, Kosova mbetet një provincë serbe, të cilën kosovarët ia morën me dhunë në vitin 1999 me ndihmën e NATO-s. Edhe më shumë se 23 vjet më vonë, statusi i Kosovës mbetet një plagë e hapur që nuk do të shërohet, pjesërisht për shkak se nuk e dëshiron presidenti serb Aleksandar Vuçiq. Për të, serbët e Kosovës janë një mjet i dobishëm. Kur të dojë, mund ta përdorë dhe të shkaktojë telashe për të treguar se është i domosdoshëm në Ballkan: ‘’Unë apo lufta’’. Ky është mesazhi i pashprehur që Vuçiq i dërgon Brukselit kur ndizet në Kosovë.
Dhe Brukseli nuk i frikësohet asgjë më shumë se destabilizimit në Ballkanin Perëndimor, veçanërisht tani që lufta po shpërthen në Ukrainë. Vërtet është për t'u frikësuar se Vladimir Putin dëshiron të provokojë një konflikt në këtë rajon në mënyrë që të shkaktojë dëme të mëtejshme në BE. Putini ka shumë miq mes politikanëve serbë në Ballkan. Presidenti i Republikës Srpska, një pjesë e mbizotëruar nga serbët e Bosnjë-Hercegovinës, së fundmi i dha atij dekoratën më të lartë që mund të ofrojë ky kuazi-shtet. Qeveria serbe dërgoi ministrin e saj të jashtëm. Vuçiq i dha një nuancë personale festës duke dërguar djalin e tij, Danilo. Pavarësisht se është një vend kandidat për në BE, Serbia refuzon të mbështesë sanksionet e BE-së ndaj Rusisë.
Afërsia e Serbisë me Putinin e bën Kosovën një vijë të rrezikshme gjeopolitike në zemër të Evropës. Por a është vërtet e vërtetë që serbët e Kosovës janë vetëm kukulla në duart e sundimtarit të Beogradit? A dalin në rrugë vetëm në emër të zotërisë së tyre, apo kanë shqetësimet e tyre legjitime?
Kushdo që dëshiron të zbulojë, fillimisht duhet të flasë me përfaqësuesit e Listës Serbe, partia shumicë e serbëve në Kosovë. Vetëm: Nuk flet as me media dhe as me dikë tjetër. Partia është tërhequr. Arsyeja për këtë: Pothuajse të gjithë serbët që jetonin në zonën kompakte të vendbanimeve serbe në veri përdornin targat e vitit 1999, kur rajoni ende i përkiste Serbisë. Me këtë ata treguan se nuk e njohin Kosovën si shtet të pavarur dhe se po ndjekin vijën e Beogradit. Qeveria e Kosovës insistoi në ndryshimin e targave për të bërë të qartë se sovraniteti i saj shtetëror vlen edhe në këtë rajon dhe kërcënoi me ndëshkime pas skadimit të një ultimatumi. Më pas u rritën bllokadat. Serbët në masë u larguan nga institucionet shtetërore të Kosovës. Më shumë se 550 policë serbë që ishin në shërbim të Kosovës dhanë dorëheqje, gjyqtarë, prokurorë publikë dhe punonjës komunalë u tërhoqën nga institucionet – me nxitjen e Beogradit, thuhet.
Për shkak të presionit ndërkombëtar, barrikadat u çmontuan sërish në fund të dhjetorit, për momentin. Në pikat kufitare, zyrtarët tani po u japin shoferëve shirita ngjitës për të mbuluar kodin e shtetit në targë kur kalojnë kufirin – Kosovë në rrugën për në Serbi, Serbi në rrugën për në Kosovë.
Në veri të Mitrovicës gjen njerëz që duan të flasin dhe që kundërshtojnë tezën e kukullave. Një prej tyre është edhe Marko Jakshiq. 39-vjeçari është anëtar i partisë SDP (Liri, Demokraci, Drejtësi). “Serbët nga Mitrovica e morën këtë vendim spontanisht, pa ndikim nga jashtë”, thotë ai. "Ne nuk kishim zgjidhje tjetër. Me kalimin e viteve ne jemi margjinalizuar gjithnjë e më shumë. Kjo nuk ishte me urdhër të Beogradit."
Mund të jetë e rrezikshme të kritikosh hapur sundimtarin në Beograd në Mitrovicë. Oliver Ivanoviq, mik i Jakshiqit dhe lider i partisë së tij, u qëllua për vdekje në mes të ditës në rrugë në vitin 2018. Deri më sot nuk është e qartë se kush e urdhëroi vrasjen. Jakshiqit nuk i intereson. Ai është ulur në dritaren e një kafeneje në Bulevardin Petar I. Të gjithë e shohin se po flet me një gazetar. Sa më i hapur, aq më i sigurt, të paktën kështu mendon ai. Ai për presidentin serb Vuçiq thotë: "Ai është i dobët, shumë, shumë i dobët!" Ai gjithmonë dorëzohet. E për homologun e tij Albin Kurti, kryeministrin kosovar, ai thotë se është një diktator që po i shtyn serbët e Kosovës gjithnjë e më tej drejt skajeve. "Tërheqja e serbëve nga institucionet e Kosovës ishte zgjidhja e fundit," thotë Jakshiq, "ne nuk mund të tërhiqemi më tutje!" Jakshiq gjithashtu ka dhënë dorëheqjen nga puna e tij në gjykatë në shenjë proteste.
Askush nuk e di se sa serbë ende jetojnë në Kosovë. Por shenjat e rënies janë të pagabueshme, qoftë Prishtinë, Shtërpcë, Graçanicë: Shumë po largohen, fillimisht në Mitrovicën e Veriut dhe në fund në Serbi. Edhe në Mitrovicën e Veriut shihet se sa e zymtë është e ardhmja për serbët e Kosovës. Fasadat e shtëpive janë të pista, dyqanet e pakta nxjerrin hijeshinë e dyshimtë të socializmit real në rënie, mbeturinat mblidhen në oborret e shtëpisë. A është ky rezultat i një procesi migracioni tipik për të gjithë Ballkanin Perëndimor? Apo serbët në Kosovë janë robër të lojës së pushtetit ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, të diskriminuar nga njëri dhe të mbajtur të varur nga tjetri? A largohen sepse po konsumohen?
Shkruar nga Ulrich Ladurner, redaktor në departamentin e politikës në DIE ZEIT. Që nga viti 1991 raporton për luftërat dhe krizat. Bosnja, Kosova, Afganistani, Pakistani, Irani, Iraku, Libia janë disa nga vendet nga të cilat ka raportuar. Njëherësh është dhe autor i librave të shumtë.
Përkthyer nga klankosova.tv.
