Histori jetësh dhe vdekjesh

Ne nuk kishim qenë në Romë ndoshta nëntë vjet më parë dhe kur mbërrita vura re një numër të madh të rinjsh shqiptarë - gjeorgjian ose nga Bangladeshi - që punonin në kafene dhe restorante në qendër të Romës. Ata ishin kryesisht studentë. I gjeta në Bistrot Pasquino, një vend i qetë, me shije, me muzikë të mirë ku do të hanim drekë pothuajse çdo ditë. Teksa po bisedonim, ishte një grup punonjësish të rinj italianë, si e bukura dhe profesionistja Merry, Shqiptare - si Kanza që studionte teatër dhe Angela. Dhe ishte Karimi nga Bangladeshi që mësoi gatimin. Në "Bistro" i pyesja gjithmonë nëse e njihnin Kadarenë dhe përgjigjja ishte po, me një buzëqeshje të hapur - dhe menjëherë pasonin pyetje të tjera: "Çfarë mendoni për të?" ''A të pëlqen?". Unë bëra komentet e mia dhe vlerësova një shkrimtar që e vlerësoj shumë. E kuptova gëzimin që u jepte shkrimtari i “tyre” duke u njohur. Një pasdite unë dhe Manueli ishim në një nga kafenetë më të famshme të Piazza Navona, "Tre Scallini", dhe në tavolinën pranë saj ishte një grup njerëzish të këndshëm. Tashmë isha mësuar me “kantilenën” e zërave në restorant dhe pyeta nëse ishin shqiptarë. Filluam të flisnim nga një tavolinë në tryezë dhe përmenda edhe një herë shkrimtarin. Rastësisht, një nga të pranishmit ishte një gazetar shqiptar që njihte Ismail Kadarenë. Kisha një admirim të madh për të dhe isha i emocionuar të flisja për të. Ai tha se e kishte intervistuar disa vite më parë në Paris. Gazetari quhej Adriatik Kelmendi dhe jetonte në Kosovë, në Prishtinë. Ai na tregoi dy fotografi të tij me Kadarenë, në telefon, dhe unë i kërkova dhe ata erdhën shpejt, në telefon... Dy fotografitë që më dha Adriatiku (gjithashtu më dha leje t'i përdor) janë realizuar gjatë intervistës së tij me Kadarenë në shtëpinë e tij në Paris. Kishin kaluar tashmë pesëmbëdhjetë vjet. Unë fola, si gjithmonë mund të flisja, për librin tim të preferuar të Kadaresë, “Daullet e shiut”. Çfarë më magjepsi në libër?, pyes sot. Është një histori e jetuar në një qytet mesjetar shqiptar i rrethuar nga forcat armike për shumë muaj. Kalaja mbron qytetin, por mbrojtja është e vështirë kur gjithçka fillon të shpërbëhet dhe fillon frika. Është një panik pothuajse i pakuptueshëm që po ndodh. Një panik misterioz që më kujton librin e një shkrimtari tjetër, Julien Graq - të cilin e konsideroj një romancier të madh - dhe quhet "Le rivage des Sirtes" (1951). Një vend i paidentifikuar dhe një atmosferë pritjeje e zjarrtë për “zbulimin” e diçkaje misterioze dhe të pamundur. A mund të jetë atmosfera e entuziazmit dhe një fitore që pritet? Apo terrori i betejës së përgjakshme që ka ditë e ditë pa përparim? Përshkruani muret e përgjakshme që pinë duhan? Lufta e njerëzve, vullneti për të besuar se në këtë luftë, të dhimbshme dhe pothuajse të pamundur për t'u përballuar, ata do të marrin shpëtimin? Në pritje që shiu t'i "çlirojë" nga atmosfera elektrizuese, nga vapa e padurueshme e lagësht, duke u dhënë atyre, për momente të shkurtra, pak lehtësim. Gjithmonë mendoj se këto "daulle shiu" kanë një "vlerë" të dyfishtë për mua. E vërteta është se unë e lidh këtë zhurmë me shiun e rrëmbyeshëm, në sezonin e shirave, në São Tomé. Sa herë kam dëgjuar "daulle shiu"? Shiu, që binte, binte mbi gjethet e pemëve, mbulesat metalike të dritareve ose kutitë e ajrit të kondicionuar dhe dukej, me të vërtetë, çekiçi i daulleve dhe uji po vërshonte poshtë rrugës. * Libri është "kronika" e ditëve të pamundura, e nxehtësisë skëterre në të cilën sulmuesit jetojnë dhe janë të rrethuar me idenë e vdekjes gjithmonë të pranishme. Me mizorinë nga të dyja anët dhe ankthin e pafund nën diellin që digjet, ajo shkatërron imazhet dhe i çmend shpirtrat më të fortë. Është kjo “kronikë” e thënë mirë që na shtyn të hyjmë brenda dhe të marrim pjesë. Është një libër i shkruar shumë mirë që na tërheq brenda mureve dhe si të rrethuar ndjejmë atë që ndjejnë personazhet e librit. Shqetësimi, Paniku. Dhe thuajse pyesim: çfarë do të sjellë shiu i rrëmbyeshëm, çlirimtar, që rreh pëlhurën e çadrave, rreh shtizat, si daulle me shumë tone - duke lehtësuar peshën në gjoks? A do të marrin ndihmë - shpëtim - të rrethuarit brenda kështjellës? * Shkrimtari Ismail Kadare është nominuar pesëmbëdhjetë herë për çmimin Nobel. Kishte mbështetje të madhe, veçanërisht nga Franca dhe Evropa.. Dhe pa dyshim që Ismail Kadare do të ishte i denjë për një çmim Nobel. Por ai kurrë nuk e mori atë - padrejtësi që ndodhin! Mbaj mend që kishte një entuziazëm të madh në këtë takim në Tre Scallini. Një shpresë: "Kush e di? Ndoshta këtë vit..." Ishte tetor dhe nëntori ishte afër dhe bashkë me të edhe emri i Çmimit Nobel në Letërsi. Por jo këtë vit. As kurrë... * Ismail Kadare lindi më 28 janar 1936 në Gjirokastër në jug të Shqipërisë. Ai vdiq më 1 korrik në një spital në Tiranë.  

Blog