Gërvalla: Rusia është kërcënim përmes Serbisë, kërkojmë mesazhe të qarta nga BE-ja dhe aleatët

Kryediplomatja kosovare, Donika Gërvalla-Schwarz, ka thënë se Rusia është kërcënim për rajonin tonë nëpërmjet Serbisë teksa ka kërkuar mesazhe të qarta nga Bashkimi Evropian dhe aleatët tjerë për këtë çështje. Gërvalla-Schwarz, në një intervistë për një medium estonez ERR, ka folur edhe për dialogun Kosovë-Serbi, ku tha se Serbia nuk është palë e përkushtuar, njofton Klankosova.tv. "Është e nevojshme të arrihet normalizimi i marrëdhënieve, bëhet fjalë për njohje reciproke dhe mund të ndodhë. Por dialogu kërkon dy palë të interesuara dhe për momentin ndjej se Serbia nuk është shumë e përkushtuar ndaj tij". "Një dialog i suksesshëm nuk mund të zhvillohet nëse fqinji ynë na kërcënon dhe sjell ushtrinë e tij në kufirin tonë. Derisa Kosova merr pjesë në stërvitjet ushtarake me vendet e Bashkimit Evropian dhe NATO-s, Serbia ka pasur më shumë se 100 stërvitje të përbashkëta ushtarake me Rusinë deri në vitin 2021. Ne i kuptojmë këto mesazhe dhe e dimë se Rusia është një kërcënim për rajonin tonë përmes Serbisë dhe kjo është arsyeja pse ne kemi nevojë për mesazhe të qarta nga Bashkimi Evropian dhe aleatët e tjerë" tha Gërvalla-Schwarz. Mes tjerash, ministrja e Punëve të Jashtme dhe Diasporës u shpreh optimiste. "Ne e dimë se negociatat e Brukselit përballen me shumë sfida, por jemi të bindur se delegacioni ynë do të arrijë rezultate të mira atje nëse Serbia vërtet fillon t'i marrë gjërat seriozisht", tha ajo. Lexojeni të plotë intervistën e Gërvallës në ERR: - Kohët e fundit kemi parë sërish tensione në Kosovë. Sa serioze ishte, apo ishte më shumë një nxjerrje shpatash nga politikanët? Varet se si dëshironi ta shihni. Gjatë disa muajve, Serbia e ka kërcënuar vazhdimisht Kosovën me luftë. Këtë e kanë bërë edhe në lidhje me targat e makinës. Jam e sigurt që keni lexuar se si mund të fillojnë luftërat dhe jam e sigurt se nuk keni dëgjuar kurrë për një luftë që fillon me targat e makinave. Por kjo nuk është në të vërtetë për shkak të targave, por është mënyra se si Serbia vepron në rajonin tonë. Marrin një problem të vogël artificial dhe e bëjnë aq të madh sa në fund flasin për luftë dhe paqe në lidhje me targat e makinës. Në anën tjetër, institucionet e Kosovës janë shumë stabile, ne jemi nën mbrojtjen ndërkombëtare, janë prezentë KFOR-i apo forcat e NATO-s. Pra, të gjithë në Beograd e dinë se nuk është ide e mirë të na kërcënojnë me luftë. Por ka të bëjë pak edhe me politikën e brendshme serbe. Vuçiqi (Presidenti serb Aleksandar Vuçiq – red.) dëshiron të tregohet si dikush që po vepron me forcë kundër komunitetit ndërkombëtar dhe, për më tepër, ai dëshiron që komuniteti ndërkombëtar të merret me targat e makinave në vend që të kërkojë sanksione ndaj Rusisë, siç kemi bërë të gjithë ne. E ka bërë Estonia, e ka bërë Kosova dhe e ka bërë e gjithë Evropa. Ka vetëm një vend përpos Bjellorusisë që ka qëndruar shumë qartë pranë Putinit, dhe ai është Serbia. Kjo është fqinjësia jonë, është pak e komplikuar, por ne besojmë se me një strategji të pjekur mund t'i zgjidhim këto probleme. -A nuk mendoni se është pak faji edhe i qeverisë suaj, që të merreni me targat e makinës dhe më në fund t'i hyni vërtet gati luftës? Por a keni targa të ndryshme makinash në rajone të ndryshme në Estoni? Jo, ju keni targa estoneze të makinave. Kështu është edhe në Kosovë. Për të kuptuar se nga vjen kjo, ne kemi një marrëveshje të vitit 2011 për targat e makinave. Ajo që ne kërkuam dhe filluam ta zbatojmë është e njëjta marrëveshje e vitit 2011 që Serbia ende nuk ka mundur ta përmbushë. Ka të bëjë me lirinë e lëvizjes dhe sundimin e ligjit për të gjithë. Nëse dikush në Estoni nuk ka një targë të ligjshme të makinës, ata nuk kanë sigurim, dhe nëse nuk ka sigurim, kush do ta paguajë dëmin? Pra, para së gjithash është çështje e shtetit ligjor. Qeveria e re e Kosovës, e cila mori detyrën në mars të vitit 2021, bëri një premtim të madh për të siguruar sundimin e ligjit kudo në vendin tonë dhe asgjë nuk po ndodh për momentin. -Po, e kuptoj, por situata në Estoni dhe këtu është ndryshe. A nuk iu shkoi ndër mend që edhe tema e targave të makinave mund të ndezë një konflikt? Mendoj se në Kosovë, si në Estoni, Gjermani, Francë e kudo tjetër, të gjithë qytetarët duhet të jenë të barabartë me të drejta dhe privilegje të njëjta. Mungesa e privilegjeve nuk mund të konsiderohet si diskriminim. Qofshin ata shqiptarë, serbë, boshnjakë, turq apo kushdo tjetër, ne duhet të garantojmë sigurinë në rrugët tona. Ky është prioriteti ynë i parë. Përsëri, ky kërkim i një kauze shumë artificiale dhe duke e bërë atë një skandal të madh ndërkombëtar është një risi për mua, dhe kjo nuk është në të vërtetë çështje e targave të makinave, por një shpërqendrim nga strategjia që presidenti serb Vuçiq ka zgjedhur kundër të gjithë partnerëve tanë duke qëndruar bashkë me presidentin rus Vladimir Putin. -A e ndjeni edhe ju ndikimin e luftës në rajonin tuaj? Si kudo në Evropë, ne ndjejmë efektet e luftës. Nga njëra anë, sepse nuk ka kaluar shumë kohë nga lufta në Kosovë, njerëzit që nuk e mbajnë mend luftën e Kosovës janë vetëm 25 vjeç. Pra, ne e dimë saktësisht se çfarë po kalojnë njerëzit e guximshëm të Ukrainës dhe vetë Ukraina. Ne e kuptojmë shumë mirë se çfarë do të thotë kur nuk dihet se çfarë na pret në të ardhmen dhe kur do të përfundojë lufta. Ne e kuptojmë shumë mirë se çfarë do të thotë të përballesh me luftë të përgjakshme dhe diskriminim dhe një numër të madh refugjatësh në të njëjtën kohë. Nga ana tjetër, ne po paguajmë edhe çmime më të larta, jo vetëm për energjinë, por edhe për ushqimin dhe gjithçka tjetër, si kudo në Evropë. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se ne nuk solidarizohemi me Ukrainën dhe e dimë se si do të përfundojë kjo luftë, Putini do ta humbasë këtë luftë dhe Ukraina do të fitojë, është vetëm çështje kohe dhe e forcës së solidaritetit midis Evropës dhe partnerëve tjerë. -Bashkimi Evropian shpreson të arrijë një marrëveshje për normalizimin e marrëdhënieve këtë vit? Sa optimiste jeni dhe çfarë duhet të përmbajë kjo marrëveshje e kompromisit? Ky është një dialog me Serbinë që filloi në vitin 2011. Që atëherë, ne kemi arritur disa rezultate të vogla, por dialogu duhet të çojë në normalizimin e marrëdhënieve tona dypalëshe. Kjo do të thotë, para së gjithash, njohje reciproke. Është e nevojshme të njihet pala tjetër, sovraniteti dhe integriteti i saj dhe të fillohet të sillet normalisht mbi këtë bazë. Është normale të sillesh si fqinj i mirë, të mos kërcënosh fqinjët me luftë. Është e mundur, besoj. Gjatë dy viteve në detyrë jemi përpjekur të sjellim dinamikë të re në dialog dhe jemi përpjekur të tregojmë se zgjidhjet janë të mundshme. Që nga gushti i kaluar, Bashkimi Evropian na ka premtuar se do të kemi marrëveshje mujore në kuadër të këtij dialogu. Jam shumë e shqetësuar që kjo nuk ka ndodhur. Ne u takuam një herë në dhjetor për të folur për targat e makinave, por jo për një marrëveshje. Është e nevojshme që të arrihet normalizimi i marrëdhënieve, bëhet fjalë për njohje reciproke dhe mund të ndodhë. Por dialogu kërkon dy palë të interesuara dhe për momentin ndjej se Serbia nuk është shumë e përkushtuar për këtë. Varet nga të dy ne, por tani i takon Serbisë, në veçanti, ta marrë seriozisht procesin e dialogut. Nuk mund të ketë dialog të suksesshëm kur fqinji ynë na kërcënon dhe sjell ushtrinë e tij në kufirin tonë. Derisa Kosova merr pjesë në stërvitjet ushtarake me vendet e Bashkimit Evropian dhe NATO-s, Serbia ka pasur më shumë se 100 stërvitje të përbashkëta ushtarake me Rusinë deri në vitin 2021. Ne i kuptojmë këto mesazhe dhe e dimë se Rusia është një kërcënim për rajonin tonë përmes Serbisë, dhe kjo është pse na duhen mesazhe të qarta nga Bashkimi Evropian dhe aleatët e tjerë. -Beogradi ka thënë se është thelbësore të sigurohet një Asociacion i komuniteteve serbe dhe autonomi më e madhe për komunitetet serbe. A është e pranueshme kjo për Prishtinën? Ata flasin për marrëveshjen e vitit 2015. Ka një dispozitë që duhej të hynte në fuqi vetëm nëse miratohej nga Gjykata jonë Kushtetuese. Por Gjykata jonë Kushtetuese konstatoi se kjo marrëveshje shkelte 23 nene të Kushtetutës sonë. Nuk është e mundur të gjendet një qeveri në një botë demokratike, ose nuk duhet të ketë një qeveri që është e gatshme të zbatojë diçka që shkel kushtetutën e saj. Kushtetuta jonë është shumë e re dhe moderne. Ajo u krijua nga ish-presidenti finlandez Martti Ahtisaari. Kjo kushtetutë përmban të drejtat e pakicave të zgjeruara. Mund të vë bast se është kushtetuta që aktualisht mbron më së miri pakicat në Evropë. Për më tepër, nëse Serbia dëshiron të flasë për të drejtat e pakicave, ne jemi të përgatitur të flasim përsëri për këtë, por nuk mund të flasim për të në mënyrë të njëanshme. Sepse, po ashtu, në Serbi ka një pakicë shqiptarësh. Nuk është problem për ne që t'u japim serbëve të njëjtat të drejta që Serbia u jep pakicave të saj. Por ne tani po u garantojmë pakicave të drejta më të mëdha se kushdo tjetër në rajonin tonë. Një asociacion i tillë, i përqendruar te përkatësia etnike, është një zgjidhje e shekullit të 19-të. Në vitin 2023, ne e dimë se shtetet multietnike kanë vlera të tjera dhe jo, para së gjithash, kombësi. Ne e dimë se ka shumë sfida përpara në negociatat në Bruksel, por jemi të bindur se delegacioni ynë do të arrijë rezultate të mira atje, nëse Serbia vërtet fillon ta marrë këtë çështje seriozisht. -Por a jeni gati të flisni për këtë Asociacion, sepse e kuptoj se është e rëndësishme për Beogradin dhe gjithashtu për palët e tjera të përfshira? Ju po flisni për dy gjëra të ndryshme. Beogradi vërtet flet për këtë Asociacion, por ky propozim ka vdekur dhe nuk mund të ringjallet. Gjykata Kushtetuese vendosi se kjo nuk do të ndodhte. Kur flasim me partnerët dhe aleatët tanë, dëgjojmë se ky duhet të jetë një formacion që i jep të drejta komunitetit serb, por nuk shoh ndonjë të drejtë që Kushtetuta nuk i garanton. Nëse po flasim për ekzekutivin, shembulli më i mirë është Bosnja dhe Hercegovina, ku ata ngritën një mekanizëm që i garanton një kombi një ekzekutiv të tillë dhe vendi është jofunksional. Ne nuk do të bëjmë diçka të tillë në Kosovë. Të drejtat e pakicave janë të rëndësishme, ne jemi shtet multietnik, ndërsa dhënia e të drejtave që e paralizojnë vendin tonë dhe e bëjnë atë jofunksional nuk do të ndodhë. Prandaj po themi se po flasim për gjithçka, jo vetëm për Asociacionin, që më në fund të arrijmë në njohje reciproke dhe deri në atë pikë sa të zbatohen të njëjtat parime për të dyja palët. -Kur do të hyjë Kosova në Bashkimin Evropian, cili është parashikimi juaj? Kjo është një pyetje e vështirë, sepse ne nuk e dimë se sa seriozisht po flet Bashkimi Evropian për integrimin e Ballkanit Perëndimor. Nëse kjo është e mundur, sigurisht që Kosova do të marrë pjesë në këtë proces, por dyshoj shumë se Bashkimi Evropian është i gatshëm për këtë. Vetë Bashkimi Evropian kërkon identitet dhe unitet. Lufta e Rusisë kundër Ukrainës ka treguar edhe një herë se duhet kohë që Bashkimi Evropian të bëhet komuniteti që duan qytetarët. Kjo është arsyeja pse Kosova nuk po largohet asnjë centimetër nga rruga evropiane, por në të njëjtën kohë e dimë se Kosova duhet të bëhet partnere e ngushtë e NATO-s, sepse ne kemi pasur përvoja të mira me NATO-n, NATO-ja e shpëtoi Kosovën nga gjenocidi, NATO është këtu dhe është garanci sigurie dhe paqeje. NATO duhet të hapë derën e saj për Kosovën shumë shpejt, pasi Kosova është një partner i besueshëm dhe serioz i NATO-s në të gjitha aspektet përkatëse. /Klankosova.tv