Ndërsa Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Irani po punojnë për një marrëveshje që do të mundësonte rihapjen e plotë të Ngushticës së Hormuzit dhe rikthimin e rrjedhës normale të naftës nga Lindja e Mesme, ekspertët paralajmërojnë se lëvizja e ardhshme e tregut global të energjisë mund të varet nga një aktor që nuk është pjesë e drejtpërdrejtë e negociatave, bëhet fjalë për Kinën.
Si konsumatori i dytë më i madh i naftës bruto në botë, Kina ka ndërmarrë masa të shumta për të ruajtur furnizimin e saj energjetik pas ndërprerjeve të shkaktuara nga lufta në Iran, e cila ka ndikuar në qasjen në më shumë se 11 milionë fuçi naftë në ditë, shkruan
CNN, transmeton Klankosova.tv.
Duke reduktuar importet, duke shfrytëzuar rezervat strategjike dhe duke zgjeruar përdorimin e energjisë së pastër, Pekini ka arritur të zbusë ndikimin e çmimeve të larta në ekonominë e tij.
Sipas analistëve, këto veprime kanë ndikuar ndjeshëm edhe në stabilizimin e tregut global të naftës.
Megjithëse gjatë muajve të fundit shumë ekspertë kishin paralajmëruar se çmimi i naftës mund të arrinte deri në 200 dollarë për fuçi, tregu nuk ka përjetuar një shpërthim të tillë.
Pavarësisht se humbjet e vlerësuara të furnizimit kanë kaluar shifrën e një miliard fuçive, çmimet kanë mbetur relativisht të përmbajtura.
Daan Walter, drejtor në organizatën kërkimore për energjinë Ember, tha se Kina ka luajtur një rol kyç në zbutjen e pasojave ekonomike për Azinë dhe ekonominë globale.
Të hënën, çmimi i naftës ra nën 78 dollarë për fuçi, i nxitur nga pritjet se trafiku përmes Ngushticës së Hormuzit do t’i rikthehet normalitetit.
Para përshkallëzimit të konfliktit ShBA-Iran, nafta Brent tregtohej nën 70 dollarë për fuçi, ndërsa në fillim të majit kishte arritur nivelin më të lartë të katër viteve, 114 dollarë për fuçi.
Analistët besojnë se, pavarësisht zhvillimeve në Lindjen e Mesme, politikat energjetike të Kinës do të vazhdojnë të luajnë rol vendimtar në përcaktimin e drejtimit të tregut.
“Dora e padukshme” e tregut global
Në një analizë të fundit, ekspertët e Societe Generale e përshkruan Kinën si “dorën e padukshme” që po ribalancon tregun e naftës, shkruan CNN, transmeton Klankosova.tv.
Ata kujtojnë se embargoja arabe e vitit 1973, e cila uli furnizimin global me rreth 7 për qind, shkaktoi një rritje prej 134 për qind të çmimit të naftës.
Megjithatë, konflikti aktual ka ndikuar në rreth 14 për qind të furnizimit global, por pa shkaktuar një rritje të ngjashme të çmimeve.
Sipas analistëve, kjo ndodh kryesisht për shkak të aftësisë së Kinës për të reduktuar importet me afro 3 milionë fuçi në ditë, një sasi pothuajse e barabartë me kërkesën totale të Japonisë për naftë.
Ekspertët e tregut theksojnë se Kina hyri në krizë me rezerva të mëdha të krijuara falë blerjeve të naftës së lirë nga Rusia dhe Irani.
Aktualisht, vendi zotëron më shumë se një miliard fuçi në rezervat strategjike dhe tregtare, të cilat ka filluar t’i përdorë që nga muaji maj.
“Kina ka vendosur një kufi për çmimet e naftës”, deklaroi Janiv Shah nga Rystad Energy.
Përveç kësaj, autoritetet kineze kanë kufizuar eksportet e produkteve të rafinuara si benzina dhe nafta, me qëllim sigurimin e furnizimit të brendshëm.
Kjo ka ulur interesin e rafinerive kineze për të blerë sasi shtesë të naftës bruto në tregjet ndërkombëtare.
Një tjetër faktor i rëndësishëm është rritja e shpejtë e automjeteve elektrike. Aktualisht, një në çdo dy automjete të reja të shitura në Kinë i përket kategorisë së automjeteve me energji të re. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, kjo ka ulur konsumin e naftës në vend me rreth një milion fuçi në ditë gjatë vitit të kaluar.
“Ky ka qenë një mekanizëm i jashtëzakonshëm që ka ndihmuar në stabilizimin e tregut global të naftës”, tha David Fishman nga Grupi Lantau.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se ndikimi i Kinës ka kufij, pasi rezervat e naftës nuk mund të përdoren pafundësisht. Në rast se çmimet bien, Pekini mund të rikthehet në treg për të rimbushur rezervat e tij, duke ndikuar sërish në kërkesën globale.
Nga mungesa e furnizimit në tepricë?
Pas muajsh shqetësimesh për mungesë furnizimi, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë tani po paralajmëron për një skenar të kundërt.
Në raportin e saj më të fundit, agjencia parashikon se gjatë vitit të ardhshëm furnizimi global mund ta tejkalojë kërkesën me rreth 4.7 milionë fuçi në ditë, nëse prodhimi në Lindjen e Mesme rikthehet në nivelet normale pas rihapjes së Ngushticës së Hormuzit.
Sipas raportit, kjo situatë mund t’u japë vendeve mundësinë të rimbushin rezervat strategjike dhe të forcojnë sigurinë energjetike, transmeton klankosova.tv.
Në të njëjtën kohë, interesimi në rritje për energjinë e rinovueshme po ndikon gjithashtu në uljen e kërkesës për naftë. Kina, e cila konsiderohet lider global në automjete elektrike, bateri dhe energji diellore, regjistroi eksporte rekord të teknologjive të energjisë së pastër pas fillimit të konfliktit në Iran.
Analistët vlerësojnë se procesi i elektrifikimit po përshpejtohet në shumë vende dhe mund të ketë ndikim afatgjatë në konsumin global të naftës.
Sipas kompanisë së inteligjencës së mallrave Kpler, teprica e furnizimit mund të shfaqet që muajin e ardhshëm. Nëse Ngushtica e Hormuzit rihapet shpejt, rreth 100 milionë fuçi naftë të bllokuara mund të rikthehen menjëherë në treg.
Ndërkohë, Irani pritet të rrisë prodhimin e tij, veçanërisht nëse lehtësohen sanksionet amerikane.
Megjithatë, kjo mund ta bëjë naftën iraniane më pak tërheqëse për Kinën, e cila deri tani ka përfituar nga çmimet e ulëta për shkak të kufizimeve ndërkombëtare ndaj Teheranit.
Ekspertët përfundojnë se edhe në një treg me furnizim të bollshëm, Kina mbetet faktori më i rëndësishëm për balancimin e kërkesës dhe ofertës globale.
