Dhëmbët 4,000-vjeçarë zbulojnë përdorimin më të hershëm të kësaj substance psikoaktive

Për herë të parë, arkeologët kanë përdorur teknika të përparuara shkencore në pllakën dentare 4,000-vjeçare për të konfirmuar gjurmët e përtypjes së arrës së betelit në komunitetet e lashta tajlandeze. Arrat e betelit zakonisht përtypen si "quids", një përzierje e gëlqeres së shuar dhe arrave të bluara të betelit - të cilat përmbajnë komponime psikoaktive që rrisin energjinë, vigjilencën, euforinë dhe relaksimin - të mbështjella në një gjethe beteli. Stimuluesi, i cili mund të lërë një njollë të kuqe, kafe ose të zezë në dhëmbë, mendohet të jetë substanca e katërt psikoaktive më e përdorur në botë, pas kafeinës, alkoolit dhe nikotinës, me qindra miliona përdorues në nivel global. Në të kaluarën, arrat e betelit janë identifikuar në vendet arkeologjike nëpërmjet fragmenteve të bimëve ose dhëmbëve të njollosur, duke ofruar prova rrethanore se përdorimi i tyre daton të paktën 8,000 vjet më parë. Por duke përdorur teknika të përparuara shkencore, një ekip ndërkombëtar studiuesish ka identifikuar përtypjen e arrës së betelit tek një individ pa njolla dhëmbësh. Studimi, i botuar të enjten në Frontiers in Environmental Archaeology, ofron provën më të hershme të drejtpërdrejtë biokimike të konsumit të arrës së betelit në Azinë Juglindore, duke i paraprirë provave të mëparshme me të paktën 1,000 vjet, tha autori Piyawit Moonkham, një arkeolog në Universitetin Chiang Mai në Tajlandë. Zbulimi i gjurmëve "të padukshme" të përtypjes së arrës së betelit në molarë tregon se për disa praktika prehistorike, "provat e dukshme që kemi mund të mos na tregojnë të gjithë historinë", tha Moonkham. Shumë e ndjeshme dhe minimalisht invazive, metoda kërkon vetëm mostra të vogla të pllakës dhe ofron një mënyrë "fascinuese" për të gjetur më shumë të dhëna rreth së kaluarës, tha Thanik Lertcharnrit, një profesor i asociuar në Universitetin Silpakorn në Bangkok, Tajlandë, dhe një ekspert në arkeologjinë e Azisë Juglindore, i cili nuk ishte i përfshirë në studim.