Nëndetësja 105, e fundit shqiptare - lavdia dhe historia e shitur për skrap!

Pak kush e di sot se Shqipëria, në vitet e Luftës së Ftohtë, ishte ndër vendet e pakta në rajon që dispononte forcë nënujore luftarake. Në fund të viteve ’50 dhe në fillim të viteve ’60, Shqipëria arriti të kishte katër nëndetëse aktive, duke u shndërruar për një periudhë të shkurtër në një faktor serioz ushtarak në Deti Adriatik, Deti Jon dhe më gjerë në Deti Mesdhe. “Kishim më shumë nëndetëse sesa Italia e Greqia”, tregon Et’hem Hamzaraj, një nga komandantët e katër nëndetëseve shqiptare. Këto nëndetëse, të ardhura fillimisht nga Bashkimi Sovjetik, u vendosën në shërbim të Forca Detare Shqiptare, me baza kryesore në Porto Palermo dhe Ishulli i Sazanit. Ato kishin rol strategjik në mbrojtjen e vijës bregdetare, patrullimin e hapësirave detare dhe vëzhgimin e lëvizjeve ushtarake në Mesdhe, përfshirë edhe flotat e fuqive të mëdha të kohës. “Kam përfunduar shkollën e marinës në vitin 1973 dhe erdha direkt në nëndetëse. 19 vjet kam shërbyer, deri në vitin 1992”, tregon Et’hem Hamzaraj, ish-komandant i nëndetëses shqiptare. Nëndetëset shqiptare operonin në kushte të vështira teknike, por me ekuipazhe të trajnuara dhe të disiplinuara, të përbëra nga oficerë dhe marinarë shqiptarë që kishin kaluar trajnim të specializuar. Ish-komandantë dhe ish-nëndetësarë dëshmojnë se misionet kryheshin me rrezik të lartë, në heshtje të plotë, shpesh për ditë të tëra nën ujë. “Misioni më i gjatë ishte 21 ditë pa dalë nga uji. Kemi vëzhguar edhe flotën e 6-të amerikane në det të hapur, pa u dalluar”, tregon ai. Me ndryshimet politike dhe rënien e sistemit komunist, filloi edhe shuarja graduale e flotës nënujore shqiptare. Tre nga nëndetëset u çmontuan dhe u shitën për skrap, ndërsa Nëndetësja 105, e fundit shqiptare, mbeti si simbol i një epoke të tërë – lavdi e shitur për hekur. Sot, nëndetëset shqiptare nuk ekzistojnë më si fuqi luftarake, por historia e tyre mbetet një dëshmi e qartë se Shqipëria, për një kohë, kishte ambicie, disiplinë dhe kapacitet detar që e bënte të respektuar në rajon. Kjo është një histori që meriton të kujtohet, të dokumentohet dhe të mos harrohet. https://www.youtube.com/watch?v=c_PB11C1teM&t=189s&fbclid=IwY2xjawP_uPFleHRuA2FlbQIxMABicmlkETJTc2puUWcxcVQ0OFNYRHEwc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHvXxT2dHXF1GI_BfAvmhfVvGJzhl0geMc7QZ4qPhm-Bq2obgcOaNbsfA8P7R_aem_vBXuaJUN5IyRQdfD-Fzm0A