INTERVISTË| Eurodeputeti Kovatchev: Asociacioni nuk duhet të jetë Republika Sërpska

Eurodeputeti bullgar, Andery Kovatchev, ka deklaruar se Serbia nuk duhet t’i shmangë obligimet e saja nga marrëveshjet që kanë dalë nga procesi i dialogut me Kosovën. Kovatchev ka bërë thirrje dhe ka thënë se Bashkimi Evropian pret që Prishtina dhe Beogradi të bëjnë progres në premtimet e tyre për themelimin e Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe. “Pyetja kryesore është se çfarë asociacioni do të jetë? Sigurisht që ky Asociacion nuk duhet të jetë përsëritje e një Republika Sërpska të re brenda Republikës së Kosovës", ka thënë Kovatchev. Në një intervistë ekskluzive për Klankosova.tv, ai ka theksuar se terroristët si të gjithë kriminelët duhet të dalin para drejtësisë, duke folur për agresionin serb në Banjskë të Zveçanit në 24 shtator. Kovatchev shtoi se në Evropën e sotme nuk ka hapësirë për asnjë lloj ideologjie të bazuar në urrejtje. Sipas tij, depërshkallëzimi dhe zgjidhjet për çështjet e hapura mbeten parësore. Deputeti i Parlamentit Evropian ka pohuar se Serbia duhet të zgjedhë anën e saj dhe të tregojë përkushtim ndaj parimeve të BE-së. “Është një nga shtetet e pakta evropiane që nuk rreshtohet me sanksionet e BE-së kundër Rusisë. Kosova ka miratuar sanksione dhe ka shprehur solidaritet të fortë me Ukrainën. Të njëjtën gjë duhet ta bëjë edhe Serbia. Në përgjithësi, Beogradi duhet të tregojë më shumë përkushtim ndaj vlerave dhe standardeve të BE-së - ai duhet të japë reforma, jo më pak në lidhje me sundimin e ligjit”, ka thënë Kovatchev. Kovatchev ka theksuar se ka shumë rreziqe për të pasur ndarje në Ballkanin Perëndimor dhe se shtetet anëtare të BE-së duhet të punojnë në mënyrë proaktive për t'i reduktuar ato ndarje. “Kremlini është gjithmonë në kërkim të çështjeve që mund të shtohen për të nxitur kaos dhe keqkuptime. Një shembull më pak i njohur, por veçanërisht zbulues, është përpjekja e tyre për të rritur ndarjet në marrëdhëniet midis Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut. Për shembull, në kohën kur në vitin 2017 po zhvillohej dhe negociohej “Traktati (vendimtar dhe historik) për Marrëdhëniet e Mirë fqinjësore”, Kremlini mobilizoi agjentë në të gjithë rajonin me synimin për të parandaluar nënshkrimin e tij", ka thënë Kovatchev. Intervista e plotë me eurodeputetin Andrey Kovatchev: Klankosova.tv: Në procesin e dialogut Kosovë-Serbi janë arritur një sërë marrëveshjesh, por ajo e Ohrit dhe Aneksi i zbatimit të saj mbeten prej më të rëndësishmeve. Por, Serbia është deklaruar kundër zbatimit të tyre, duke u arsyetuar se të njëjtat nuk janë firmosur dhe për rrjedhojë, nuk kanë ndonjë obligim për zbatimin e tyre. Sidoqoftë, nga BE-ja është thënë se marrëveshja është ligjërisht obliguese. Si e shihni rrugëdaljen? Kovatchev: Të gjitha marrëveshjet duhet të respektohen nga të dyja palët dhe Serbia nuk duhet të përpiqet të shmangë obligimet e saj. Ishte mirë të shohësh se liderët e Kosovës, por edhe të Serbisë, shprehën gatishmërinë për të zbatuar zotimet e tyre, së fundmi më 26 tetor 2023 në margjinat e Këshillit Evropian. Atyre iu prezantuan propozimet e fundit nga liderët e BE-së – në këtë rast Emmanuel Macron, Olaf Scholz dhe Giorgia Meloni, të cilët diskutuan për Asociacionin e Komunave me Shumicë Serbe në Kosovë. Këta liderë morën garanci për gatishmërinë e Serbisë dhe të Kosovës për ta zbatuar. Ne presim që ky premtim të ketë progres në aspektin praktik sa më shpejt të jetë e mundur. Në veçanti, ata duhet të dakordohen shpejt për detajet në procesin e dialogut të ndërmjetësuar nga BE. Klankosova.tv: Një grup i serbëve më 24 shtator në Banjskë të Zveçanit në Kosovë ka kryer një sulm terrorist, ku ka mbetur i vrarë një zyrtar policor kosovar. Si e komentoni këtë zhvillim? A mendoni që ekziston akoma rreziku që vendi të jetë cak i sulmeve të tilla dhe cila duhet të jetë përgjigja e BE-së dhe ShBA-së? Kovatchev: Terroristët, si të gjithë kriminelët, duhet të dalin para drejtësisë. Në Evropën e sotme nuk ka hapësirë për asnjë lloj ideologjie të bazuar në urrejtje. Depërshkallëzimi dhe zgjidhjet për çështjet e hapura mbeten parësore. Ne duhet të jemi jashtëzakonisht vigjilentë në të gjithë Ballkanin Perëndimor, pasi Kremlini ka një interes të fortë në destabilizimin e rajonit, në mënyrë që të rrisë ndarjen, të largojë vëmendjen nga lufta e tij katastrofike dhe e tmerrshme e agresionit në Ukrainë, si dhe nga dështimi i të ashtuquajturve “paqeruajtës” të vet për të mbrojtur njerëzit e Nagorno-Karabakut. Agjentët e Putinit kanë promovuar në mënyrë aktive ndarjet në Ballkan për dekada - në rajon në tërësi, midis vendeve, si dhe në nivel të brendshëm dhe ndërshtetëror. E kemi parë këtë në përpjekjen e tyre për grusht-shteti në Mal të Zi në vitin 2016, me mbështetjen e tyre për liderët me mendje separatiste në Bosnje dhe Hercegovinë, si dhe në përpjekjet e tyre për të ndërprerë furnizimet me armë të destinuara për Ukrainën. Klankosova.tv: A mendoni se BE-ja dhe ShBA-ja duhet t'i vendosin masa ose sanksione Serbisë? Kovatchev: Serbia duhet të zgjedhë anën e saj dhe të tregojë përkushtim ndaj parimeve të BE-së. Është një nga shtetet e pakta evropiane që nuk është rreshtuar me sanksionet e BE-së kundër Rusisë. Kosova ka miratuar sanksione dhe ka shprehur solidaritet të fortë me Ukrainën. Të njëjtën gjë duhet ta bëjë edhe Serbia. Në përgjithësi, Beogradi duhet të tregojë më shumë përkushtim ndaj vlerave dhe standardeve të BE-së - duhet të bëjë reforma, aq më tepër në lidhje me sundimin e ligjit. Ka shumë rreziqe nga ndasitë në Ballkanin Perëndimor dhe ne duhet të punojmë në mënyrë proaktive për t'i reduktuar ato. Kremlini është gjithmonë në kërkim të çështjeve që mund të ngrihen për të nxitur kaos dhe keqkuptime. Një shembull më pak i njohur, por veçanërisht zbulues, është përpjekja e tyre për të rritur ndarjet në marrëdhëniet midis Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut. Për shembull, në kohën kur në vitin 2017 po zhvillohej dhe negociohej “Traktati (vendimtar dhe historik) për Marrëdhëniet e Mirë fqinjësore”, Kremlini mobilizoi agjentë në të gjithë rajonin me synimin për të parandaluar nënshkrimin e tij. Përfaqësuesit e tyre kontribuuan në qindra artikuj në Maqedoninë e Veriut të shkruar kundër Bullgarisë dhe kryeministrit të dikurshëm Zoran Zaev, duke e quajtur atë "tradhtar të identitetit maqedonas". Në Bullgari, Kremlini mobilizoi ish-agjentë të shërbimeve sekrete komuniste të Bullgarisë për të përhapur dezinformata se interesat tona kombëtare janë tradhtuar duke "njohur gjuhën maqedonase". Edhe në Greqi ata aktivizuan Agimin e Artë për të organizuar protesta – duke valëvitur flamujt serbë. Klankosova.tv: Shtetet mike Kosovës i kanë prezantuar palëve një draf-statut për themelimin e Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe. Me aq sa keni lexuar e parë, a mendoni se Kosova duhet të vazhdojë tutje më themelimin e Asociacionit, bazuar në këtë draft? Kovatchev: Unë vetë nuk e kam parë draftin, por në parim besoj se është e rëndësishme për Kosovën që të themelojë Asociacionin e Komunave me Shumicë Serbe - kjo është pjesë e angazhimit. Pyetja kryesore është se çfarë asociacioni do të jetë? Sigurisht që ky Asociacion nuk duhet të jetë përsëritje e një Republika Sërpska të re brenda Republikës së Kosovës. Në të njëjtën kohë, Serbia sigurisht që duhet të përmbushë edhe zotimet dhe premtimet e saj nga të gjitha marrëveshjet. Ne duam t'u japim një sinjal të qartë qytetarëve të vendeve të rajonit se nuk janë të harruar dhe se po bëjmë gjithçka për t'i ndihmuar, por anëtarësimi i plotë varet nga vullneti i elitës politike për të kryer reformat e nevojshme. Për të ruajtur momentumin dhe mbështetjen e shoqërisë, përfitimet e lidhjeve të ngushta me BE-në duhet të ndjehen nga njerëzit në sferën ekonomike, te lëvizja e lirë e mallrave dhe shërbimeve, te lëvizja e lirë e njerëzve, në arsim, në projekte infrastrukturore, roaming dhe, natyrisht, nga përkatësia gjeopolitike e Ballkanit Perëndimor me familjen evropiane. Perspektivat e integrimit në BE do të ishin një shenjë e qartë se ata kanë mbështetjen tonë të plotë. Është detyrimi ynë moral, por është gjithashtu në interesin tonë të sigurojmë që vendet tona fqinje të jenë gjithnjë e më të sigurta, të qëndrueshme dhe të prosperuara. Klankosova.tv: Ditë më parë, Këshilli i Ministrave i BE-së vendosi për hapjen e negociatave të anëtarësimit me Ukrainën dhe Moldavinë. Gjeorgjisë po ashtu iu dha statusi i vendit kandidat. Por, jo edhe Kosovës! Kosova ka më shumë se një vit që ka aplikuar për anëtarësim në BE dhe KiE. Cila është përgjigja që duhet dhënë Kosovës sipas jush? A e shihni të gatshme Kosovën që të jetë pjesë mekanizmave evropianë? Kovatchev: Duhet të punojmë që Kosova të integrohet në sa më shumë mënyra që është e mundur. Ekziston një mbështetje e gjerë publike për integrimin në BE midis partive politike dhe shoqërisë në vend. Dhe ndonëse nevojiten më shumë reforma, Kosova në përgjithësi po lëviz në drejtimin e duhur. Të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor duhet të shprehin qartë, të tregojnë dhe të demonstrojnë vlerat dhe drejtimin e tyre evropian, në mënyrë që të bëhen pjesë e familjes sonë. Kjo është mënyra e vetme për paqe të sigurt, mirëkuptim dhe prosperitet në Evropë. Në këtë aspekt është shumë e rëndësishme që Serbia të tregojë qartë drejtimin e saj evropian. Në shumë mënyra, politika e tyre e jashtme është e kundërtë me atë të Bashkimit Evropian. Një nga shembujt më të spikatur është nënshkrimi i synimeve të përbashkëta të politikës së jashtme për Serbinë dhe Rusinë për periudhën 2023-2024 dhe takimet me përfaqësues të lartë të Rusisë që janë në listën e personave të sanksionuar nga BE. Klankosova.tv: Serbia në disa raste gjatë këtij viti, por edhe në të kaluarën, ka pozicionuar ushtrinë e saj në kufi me Kosovën. Këto veprime janë kritikuar gjerësisht nga bashkësia ndërkombëtare, por pa ndonjë masë konkrete ndaj Serbisë. A mendoni se po tregohet e drejtë BE-ja dhe ShBA-ja në raport me Serbinë? Kovatchev: Qasja jonë ndaj Ballkanit Perëndimor duhet të jetë proaktive, në mënyrë që të ndihmojmë në parandalimin e përshkallëzimeve në radhë të parë. Ne gjithashtu duhet të punojmë shumë për të hequr ndikimin rus nga rajoni dhe për të stabilizuar Ballkanin në tërësi. Kudo që ka një boshllëk në hartën e Evropës, kjo është një mundësi që Putini të fitojë ndikim, të mbjellë ndarje dhe të destabilizojë kontinentin tonë. BE-ja duhet të tregojë perspektiva të qarta për anëtarësimin e Ballkanit Perëndimor - dhe, në të njëjtën kohë, vendet e rajonit duhet të tregojnë dhe të veprojnë në përputhje me vlerat evropiane. Klankosova.tv: Duke e pasur parasysh luftën e Rusisë ndaj Ukrainës, e cila për rreth dy muaj hyn në vitin e tretë, a konsideroni se mund të ketë rrezik të përhapjes së një lufte edhe në Ballkanin Perëndimor? Kovatchev: Në planin afatgjatë, mënyra më e mirë për të reduktuar ndikimin e Kremlinit në Ballkan, duke përfshirë rrezikun e luftës, është sigurimi i vazhdueshëm i mbështetjes masive ushtarake për Ukrainën në mënyrë që të ndihmohen ukrainasit të çlirojnë territoret e pushtuara përkohësisht - gjë që do të ketë gjithashtu pasoja të rëndësishme në politikën ruse. Prandaj, të gjitha sanksionet duhet të rriten dhe duhet të përfshijnë sektorë të rinj, si energjia bërthamore, në mënyrë që të reduktohet kapaciteti i Kremlinit për të zhvilluar luftë, si dhe aftësia e tij për të mbështetur rrjetet e tij të agjentëve. Ne duhet të tregojmë gjithashtu perspektiva të qarta për anëtarësimin e Ukrainës në NATO, e cila është thelbësore për sigurinë në Evropë dhe për forcimin e vetë aleancës. Ky veprim gjithashtu do të minonte themelet e ambicieve perandorake të Putinit dhe do të ishte një sinjal konkret për elitat ruse se Ukraina është e humbur për Kremlinin. Me këto veprime ne do të zvogëlojmë aftësinë e Putinit për të nxitur konflikte, për të mbjellë ndarje dhe për të destabilizuar kontinentin tonë dhe do të ndihmojmë në mbështetjen e një tranzicioni drejt demokracisë brenda Rusisë, i cili do të jetë ndryshimi më i madh i lojës për sigurinë dhe stabilitetin afatgjatë të Ballkanit Perëndimor dhe Evropës në tërësi. /Klankosova.tv